Azərbaycanla Rusiya arasında 2024-cü ilin sonlarından etibarən yaşanan gərginlik artıq emosional ritorikanın pik həddini geridə qoyub.
Bu mərhələ sadəcə iki ölkə arasında siyasi münasibətlərin dəyişməsi deyil, eyni zamanda Azərbaycanın post-sovet strateji xəttindən kənara çıxması, Rusiya isə bu yeni reallığı qəbul etmək istəmədiyi üçün öz reflekslərinə qapanması kimi qiymətləndirilir. Artıq münasibətlərdə əsas xətt “hansı şərtlərlə əməkdaşlıq mümkündür” sualına cavab tapmaqdan keçir.
Keçmiş xarici işlər naziri Tofiq Zülfüqarov bu barədə şərhində bildirir ki, baş verənlər əslində Rusiya xalqı və mədəniyyəti ilə deyil, Kremlin siyasi elitası və imperiya ideologiyasının daşıyıcıları ilə toqquşmadır. Onun fikrincə, bu qarşıdurma artıq emosional və şəxsi deyil, soyuq və rasional siyasi müstəviyə keçib.
Zülfüqarov hesab edir ki, yaxın aylarda barışıq və ya “üzrxahlıq jestləri” gözləmək sadəlövhlük olardı. Onun sözlərinə görə, bu, iki şəxs arasında münasibət deyil ki, biri üzr istəsin, digəri qəbul etsin. Əksinə, məsələ tədricən gündəmin alt sıralarına keçəcək və digər beynəlxalq proseslər fonunda arxa plana çəkiləcək.
Bununla belə, o vurğulayır ki, hər iki tərəf yaşananlardan dərs çıxarıb və bu təcrübə gələcək münasibətlərə təsirsiz ötüşməyəcək:
Bakı – Moskvanı açıq şəkildə seçim qarşısında qoydu: ya qarşılıqlı hörmət, ya da diplomatik məsafə.
Moskva – imperiyaya xas dominantlıq cəhdlərinə üstünlük verərək strateji tərəfdaşlıqdan belə imtina etməyə hazır olduğunu göstərdi.
T.Zülfüqarov qeyd edir ki, hər iki ölkə eyni zamanda açıq qarşıdurmanın dərinləşməsinin onların maraqlarına zidd olduğunu da anlayır. Bu səbəbdən diplomatik əlaqələr protokollarla məhdudlaşdırılacaq, xüsusi xidmət orqanları isə qarşılıqlı şəkildə “agentura təsir dairələrini” sıfırlamağa çalışacaqlar.
Tofiq Zülfüqarovun proqnozuna görə, Azərbaycan-Rusiya münasibətlərində bizi bir neçə aylıq soyuma dövrü gözləyir. Bu mərhələ soyuq müharibə deyil, amma soyuq sülh rejimi kimi dəyərləndirilə bilər. Əgər qarşılıqlı ritorika neytrallaşdırılsa və ehtiyatlı yanaşma qorunsa, münasibətlərin “yenidən yüklənməsi” mümkündür.
Keçmiş nazir vurğulayıb ki, bu, günlərlə ölçülən bir məsələ deyil – söhbət aylar çəkəcək strateji pauzadan gedir. Bu müddətdə tərəflər bir-birinin yeni geosiyasi prioritetlərini qiymətləndirmək və uyğun mövqe formalaşdırmaq imkanına malik olacaqlar.
