ABŞ–İran qarşıdurmasının nəticələri ilə bağlı müzakirələr davam edir. Politoloq Elxan Şahinoğlu müharibənin qalibi ilə bağlı verilən suallara cavabında bildirir ki, qalib yoxdur.
Onun sözlərinə görə, hər iki tərəf qazandığını iddia etməyə çalışsa da, reallıq fərqlidir: “Nə ABŞ və İsrail Tehrana, nə də İran bu ölkələrin paytaxtlarına bayrağını sancıb”.
“İran geri salındı, amma rejim dağıdılmadı”
Ekspert qeyd edib ki, müharibə nəticəsində ABŞ və İsrail müəyyən hərbi-strateji üstünlüklər əldə ediblər. O vurğulayıb ki, İranın uranı zənginləşdirmə proqramı illərlə geri salınıb, hərbi sənayesinə ciddi zərbələr endirilib, körpülər və istehsal müəssisələri dağıdılıb.
Bununla yanaşı, politoloq əlavə edib ki, bütün bu itkilərə baxmayaraq, İran rejimi ayaqda qalmağı bacarıb: “Bu fakt onu göstərir ki, əsas siyasi hədəf – rejimin dəyişdirilməsi – baş tutmayıb”.
“SEPAH bərpa edərsə, nəticələr sıfırlanacaq”
SEPAH-ın roluna toxunan Elxan Şahinoğlu bildirib ki, gələcək nəticələr məhz bu qurumun fəaliyyətindən asılı olacaq.
Onun sözlərinə görə, əgər SEPAH yenidən uranın zənginləşdirilməsini və ballistik raket istehsalını bərpa edə bilsə, bu halda ABŞ və İsrailin əldə etdiyi üstünlüklər uzunmüddətli olmayacaq: “Bu ssenaridə müharibənin nəticələri faktiki olaraq ortadan qalxmış sayılacaq”.
Politoloq bildirib ki, hərbi mərhələdən sonra İranın qarşısında daha mürəkkəb və uzunmüddətli problemlər dayanır.
O qeyd edib ki, rəsmi Tehran dağıdılmış infrastrukturu bərpa etməli, iqtisadiyyatı dirçəltməli, ş yerlərini yenidən yaratmalı bə əhalinin sosial təminatını ödəməlidir.
“Elə bir vəziyyət yaranıb ki, 90 milyonluq əhalinin ehtiyaclarını qarşılamaq daha da çətinləşib”, – deyə o vurğulayıb.
Ekspert xatırladıb ki, müharibədən əvvəl də İran iqtisadiyyatı ağır inflyasiya ilə üz-üzə idi və bu, artıq sosial narazılıqlara səbəb olmuşdu. Onun sözlərinə görə, müharibədən sonra bu problemlərin həlli daha da mürəkkəbləşib.
Çinin mövqeyinə də toxunan politoloq qeyd edib ki, Pekinin İrana böyük investisiyalar yatıracağı hələ sual altındadır. O bildirib ki, bunun əsas səbəbi qeyri-müəyyən təhlükəsizlik mühitidir: “Çinin təminatı yoxdur ki, İran yaxın gələcəkdə yenidən müharibə ilə üzləşməyəcək”.
“Müharibə bitməyib, sadəcə fasilə verilib”
Elxan Şahinoğlu hesab edir ki, hazırkı vəziyyəti müharibənin sonu kimi qiymətləndirmək doğru deyil.
O bildirib ki, tərəflər sadəcə fasilə götürüblər və mövcud atəşkəs olduqca kövrəkdir: “Bu dünyada hətta imzalanmış sazişlər belə yerinə yetirilmir. Bu halda tərəflərin atəşkəsə tam riayət edəcəyini gözləmək sadəlövhlük olardı”.
Politoloqun qənaətinə görə, ABŞ–İran qarşıdurması hələ yekun mərhələyə daxil olmayıb. Mövcud vəziyyət daha çox “dondurulmuş münaqişə”ni xatırladır və istənilən an yenidən alovlana bilər.
