Azərbaycanda martın 9-da keçirilmiş buraxılış imtahanlarında cəmi 3 nəfər maksimum nəticə göstərib. Halbuki ötən ilki birinci buraxılış imtahanında 23 nəfər 300 bal toplamışdı.
İmtahandan sonra abituriyentlər, müəllimlər və təhsil ictimaiyyəti sualların çətinliyi ilə bağlı müxtəlif fikirlər səsləndirib. Qeyd olunub ki, əvvəlki iki illə müqayisədə bu il suallar daha çətin olub. Dövlət İmtahan Mərkəzi isə imtahanların çətin olmadığını açıqlayıb.
O zaman bu il maksimum nəticə göstərənlərin sayı niyə kəskin azalıb?
Azərbaycan Gənc Alim, Doktorant və Magistrlər Cəmiyyətinin sədri, fəlsəfə doktoru İlqar Orucov mövzu ilə bağlı Musavat.com-a 2026-cı il martın 9-da keçirilmiş buraxılış imtahanlarında maksimum nəticə göstərənlərin sayındakı kəskin azalmanın (ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 23 nəfərdən 3 nəfərə düşməsi) təhsil ekspertləri və mütəxəssislər tərəfindən bir neçə fundamental akademik səbəblə əsaslandırıldığını deyib.
Birinci səbəb kimi test tapşırıqlarının selektiv funksiyasının gücləndirilməsi göstərilir. Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən tətbiq olunan qiymətləndirmə mexanizmləri bu il daha yüksək fərqləndirmə qabiliyyətinə (diskriminativliyə) malik olub. Əvvəlki illərdə sualların əhəmiyyətli hissəsi idrak taksonomiyasının “bilmə” və “anlama” mərhələlərinə fokuslandığı halda, builki imtahanda tətbiq, analiz və sintez səviyyəli tapşırıqların çəkisi artırılıb. Bu metodoloji yanaşma, yüksək akademik potensiala malik abituriyentlərlə orta səviyyəli hazırlığı olanlar arasında daha dəqiq differensiasiya (bilik səviyyəsinə görə fərqləndirmə) aparmağa xidmət edir. Nəticədə, testlərin çətinlik dərəcəsinin yüksəldilməsi maksimum nəticə baryerini daha əlçatmaz edərək, imtahanın ölçmə alətlərinin effektivliyini və rəqabət mühitinin obyektivliyini təmin edib.
İkinci səbəb olaraq riyaziyyat və xarici dil fənlərindəki standart dəyişikliyini göstərə bilərik. Abituriyentlərin ən çox çətinlik çəkdiyi sahə riyaziyyat fənnindən məntiqi təfəkkür və fəza təsəvvürü tələb edən açıq tipli suallar olub. İngilis dili fənnində isə “listening” (dinləmə) mətnlərinin akustik keyfiyyəti və lüğət tərkibinin mürəkkəbliyi, eləcə də oxu mətnlərindəki məntiqi nəticəyə əsaslanan (mətnaltı mənanın tapılmasına yönəlik) suallar 300 ballıq nəticənin qarşısını kəsən əsas baryerə çevrilib”.
Üçüncü səbəbdən danışan mütəxəssis deyib ki, bu, statistik normallaşdırma cəhdləri ilə əlaqələndirilə bilər: “Belə ki, ötən ilin müvafiq imtahanında 23 nəfərin maksimum nəticə göstərməsi, ölçmə nəticələrinin etibarlılığı baxımından suallar doğurmuşdu. Bu il nəticələrin kəskin aşağı düşməsi, imtahan nəticələrinin şagirdlərin real hazırlıq səviyyəsini düzgün əks etdirməsini təmin etmək və abituriyentləri daha ciddi rəqabət mühitinə hazırlamaq üçün sualların çətinlik dərəcəsinin metodoloji olaraq tənzimləndiyini göstərir.
Növbəti səbəb koqnitiv yük və vaxt menecmenti ilə əlaqədardır. Sualların strukturu dəyişməsə də, onların məzmunundakı idraki yükün artması şagirdlərin vaxt bölgüsünə mənfi təsir göstərib. Daha çox düşünmə vaxtı tələb edən suallar, hətta yüksək hazırlıqlı şagirdlərin belə texniki səhvlər yol verməsinə səbəb olub ki, bu da maksimum bal statistikasına birbaşa təsir edib.
Düşünürəm ki, imtahan nəticələrində müşahidə olunan bu kəskin azalma tədris proqramının mənimsənilməsindəki geriləmədən deyil, imtahanın differensiallaşdırıcı funksiyasının metodoloji olaraq gücləndirilməsindən qaynaqlanır”./bakyupost.az
