Kardioloqların fikrincə, gün ərzində sağlam qəlyanaltılar istifadə etmək artıq çəkinin və ürək xəstəliklərinin qarşısını almağa kömək edir. Lakin nəyin yeyilməsi xüsusilə önəmlidir.
“Parade” nəşri üçün danışan kardioloqlar xəstələrinə uzaq durmağı tövsiyə etdikləri qəlyanaltını açıqlayıblar – həmin məhsul çipslərdir.
Kardioloq Cek Vulfson qeyd edir ki, çipslər adətən ürək problemlərinə səbəb olan eyni maddələri özündə cəmləşdirir.
Kolumbus Batist də bunu təsdiqləyir və bildirir ki, kartof çipsləri yüksək yağ tərkibinə və yüksək temperaturda bişirildikdə yaranan akrilamidin çoxluğuna görə xüsusilə zərərlidir. Tədqiqatlar akrilamidi ürək-damar xəstəlikləri ilə əlaqələndirir. O vurğulayır ki, qarğıdalı çipsləri nisbətən daha az zərərli olsa da, bütün çipslər çox emal olunmuş məhsullar qrupuna daxildir və ürək-damar riskini artırır, ona görə də çox nadir hallarda istehlak edilməlidir.
Çipslərin ürək sağlamlığına zərərinin səbəbləri
1. Çipslər zərərli yağlar ehtiva edir
Doktor Batistin sözlərinə görə, çipslər ilk növbədə yüksək doymuş yağ tərkibinə görə ürək üçün zərərlidir. Bu yağlar LDL xolesterolunu yüksəldir.
Amerika Kardiologiya Assosiasiyası gündəlik kalorinin 6%-indən azının doymuş yağlardan ibarət olmasını tövsiyə edir. Məsələn, “Lays Potato” çipslərinin bir porsiyasında 1,5 qram doymuş yağ – 2000 kalorilik rasionun 11%-i – və 10 qram ümumi yağ mövcuddur.
2. Çipslər rafinə olunmuş nişasta ilə zəngindir
Vulfson xəbərdarlıq edir ki, çipslərin kartofdan, qarğıdalıdan və ya dənli bitkilərdən hazırlanmasından asılı olmayaraq, nişasta çox sürətlə şəkərə parçalanır. Bu da qanda şəkər və insulin səviyyəsinin kəskin artmasına səbəb olur, bel və qarın nahiyəsində piylənməni artırır, həmçinin triqliserid səviyyəsini yüksəldir – bu isə ürək xəstəliklərinin ən əsas göstəricilərindəndir.
3. Çipslərdə çoxlu duz və digər əlavə maddələr var
Doktor Vulfson bildirir ki, rafinə olunmuş nişasta və zədələnmiş yağlarla birlikdə çipslərdəki duzun qan təzyiqinə və bədəndə maye yığılmasına təsiri, bütöv məhsullarda mövcud olan təbii duzun təsirindən tamamilə fərqlənir.
Bir porsiya kartof çipsində təxminən 140 milliqram natrium – Amerika Kardiologiya Assosiasiyasının tövsiyə etdiyi gündəlik normanın 7%-i – ola bilər.
Bişmiş çipslər daha faydalıdırmı?
Doktor Batist açıqlayır ki, bişmiş çipslər qızardılmışlara nisbətən bir qədər daha faydalıdır, çünki daha az yağ, akrilamid və kalori ehtiva edir. Lakin yenə də onları yüksək rafinə edilmiş karbohidrat və duz tərkibli, lakin az lifli və az qidalı məhsul adlandırır.
Çipsləri tamamilə yemək olmaz?
Vulfson deyir ki, çipsləri həftədə bir dəfə və ya daha az istehlak etmək qəbul ediləndir. “Əgər kimsədə yüksək qan təzyiqi, yüksək triqliserid, insulin müqaviməti, piylənmə və ya ürək-damar xəstəlikləri varsa, mən onların çipsi daha da az yeməsini tövsiyə edirəm. Belə hallarda orqanizm onsuz da iltihab və şəkər səviyyəsi ilə mübarizə aparmaqda çətinlik çəkir”, deyə kardioloq bildirir.
Doktor Batist isə insanların porsiya ölçüsünə diqqət etməli olduğunu xatırladır – təxminən 15 ədəd çips. Onları tərəvəz və ya zülal tərkibli souslarla birlikdə yemək lifin artmasına, toxluq hissinin yaranmasına və çox yemək istəyinin azalmasına kömək edir./milli.az
