İrandakı münaqişə enerji idxalı, pul köçürmələri, maliyyə subsidiyaları, valyuta məzənnələri və beynəlxalq maliyyələşdirməyə çıxış kimi kanallar vasitəsilə bəzi inkişaf etməkdə olan ölkələrin borcalanları üçün əlavə çətinliklər yarada bilər.
Bu barədə “Fitch Ratings” hesabatında bildirilib.
“Fitch”, həmçinin böhranın ayrı-ayrı ölkələrə təsir göstərə biləcəyi spesifik amillərin mövcudluğunu qeyd edir: İrandakı qeyri-sabitlik qaçqınların kütləvi şəkildə ölkədən çıxmasına səbəb olarsa, Azərbaycan, İraq və Türkiyə zərər çəkə bilər.
“Fars körfəzi xaricindəki inkişaf etməkdə olan bazarlarda yerləşən Anqola, Argentina, Azərbaycan, Braziliya, Kolumbiya, Ekvador, Qabon, Qazaxıstan, Nigeriya və Konqo Respublikası kimi karbohidrogen ixrac edən ölkələr üçün enerji qiymətlərinin uzun müddət yüksək olması ixrac gəlirlərinin artmasına və maliyyə vəziyyətinin yaxşılaşmasına səbəb ola bilər. Reytinqlər qiymətləndirilərkən xarici və dövlət maliyyə vəziyyətinin yaxşılaşma müddəti nəzərə alınacaq”, – deyə hesabatda bildirilib.
Reytinq agentliyinin analitiklərinin fikrincə, karbohidrogen ixracatçıları müsbət təsir hiss edə bilərlər.
“Hörmüz boğazının bağlanmasının bir aydan az davam etdiyi və bölgədəki neft hasilatı infrastrukturuna ciddi ziyan dəyməsinin qarşısı alındığı baza ssenarimizdə, inkişaf etməkdə olan bazarların reytinqləri üçün risklər məhdud qalmalıdır. Lakin, daha uzun bir bağlanma və ya daha uzunmüddətli təsir əhəmiyyətli bir təsirə səbəb ola bilər”, – deyə qeyd olunub.
“Fitch” hesab edir ki, neft və qaz idxalı, qlobal enerji qiymətlərinə təsirini nəzərə alaraq, münaqişə risklərinin ötürülməsi üçün ən birbaşa kanaldır.
“Bir çox kiçik inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün xalis qazıntı yanacaq idxalı ÜDM-in əhəmiyyətli bir hissəsini təşkil edir. Böyük iqtisadiyyatlar arasında biz hesab edirik ki, bu, Çili, Misir, Hindistan, Mərakeş, Pakistan, Filippin, Tailand və Ukrayna üçün ÜDM-in 3 faizi və ya daha çoxuna bərabərdir.
Artan idxal xərclərinə qarşı həssaslıq Pakistan kimi onsuz da məhdud maliyyələşdirmə qabiliyyətinə malik və ya böyük cari hesab kəsirləri olan bazarlarda daha kəskin olacaq. 2025-ci ilin dekabr ayında “Fitch” bu il Ukrayna (15,4 faiz) üçün böyük cari hesab kəsiri, Filippin (3,4 faiz) və Misir (3,0 faiz) üçün isə orta kəsir proqnozlaşdırmışdı”, – deyə bildirilib.
Xatırladaq ki, fevralın 17-də Vaşinqton və Tehran arasında keçirilən nüvə danışıqlarının ikinci raundu irəliləyişsiz başa çatdıqdan sonra ABŞ İrana yaxın ərazilərdə mövcudluğunu artıraraq Avropa və Yaxın Şərqdəki bazalara 150-dən çox təyyarə yerləşdirib.
Qeyd edək ki, fevralın 26-da Cenevrədə İran və ABŞ arasında İranın nüvə proqramı ilə bağlı danışıqların üçüncü raundu keçirilib. ABŞ Prezidenti Donald Tramp administrasiyasında baş tutan görüş vəziyyətin diplomatik yolla tənzimlənməsi üçün son şans kimi qiymətləndirilirdi. Danışıqlarda konkret razılaşmalar əldə olunmayıb. Tehran uranın zənginləşdirilməsini dayandırmaqdan, nüvə obyektlərini demontaj etməkdən və nüvə proqramının inkişafına müddətsiz məhdudiyyətlər tətbiq etməkdən imtina edib. Fevralın 28-də səhər saatlarında İsrail və ABŞ İrana hərbi hava hücumlarına başlayıb.
İsrail və ABŞ-nin 28 fevralda həyata keçirilən hərbi hava hücumlarında İranın Ali Lideri Ayətullah Seyid Əli Xamenei və onun ailə üzvləri ölüb.
Eyni zamanda İran Ordusunun Baş Qərargah rəisi general-mayor Əbdülrəhim Musəvi, İran İslam İnqilabı Keşikçilər Korpusunun (SEPAH) baş komandanı Məhəmməd Pakpur, İranın Ali Liderinin müşaviri və Müdafiə Şurasının katibi Əli Şəmxani, müdafiə naziri Əziz Nəsirzadə hərbi hava hücumları zamanı ölüblər./trend.az
