“36 nəzarət tədbirində büdcə nöqsanları aşkarlamışıq”
Hesablama Palatasının sədri Vüqar Gülməmmədov AZƏRTAC-a verdiyi geniş müsahibəsində dövlət büdcəsinin icrası, audit yoxlamalarının nəticələri və işğaldan azad edilmiş ərazilərdəki maliyyə idarəçiliyi ilə bağlı mühüm məqamları açıqlayıb.
Son auditlər üzrə icmal nəticələr barədə danışan Palata sədri bildirib ki, büdcə qanunvericiliyi və büdcə vəsaitlərinin idarəedilməsi üzrə aşkarlanmış nöqsanlarla hesabatda ətraflı tanış olmaq mümkündür. O, bəzi məsələlərə xüsusi diqqət çəkərək vurğulayıb ki, 36 nəzarət tədbirində büdcə vəsaitlərinin idarəedilməsi üzrə nöqsanlar aşkarlanıb.
V.Gülməmmədov müvafiq qurumların büdcəsi üzrə aşağı icra səviyyəsi, nəticə əsaslı dövlət sifarişi münasibətlərinin formalaşdırılmaması, vəsaitlərin istifadəsiz saxlanılmaqla digər hesablara yönəldilməsi və dövlət sifarişi şərtlərinə zidd xərcləmələr kimi halların müşahidə edildiyini qeyd edib.
Sədr hesab edir ki, Palatanın tövsiyələri nəzərə alınmaqla fiskal qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi və rəqəmsal həllərin tətbiqi ilə cari nəzarətin gücləndirilməsi vəsaitlərin təyinatı üzrə istifadəsi və bank hesablarında saxlanılması ilə bağlı nöqsanları azaldacaq. O, artıq bu istiqamətdə irəliləyişlərin olduğunu da əlavə edib.
Audit nəticələrinin icra səviyyəsini qiymətləndirən V.Gülməmmədov bildirib ki, 2025-ci ilin İş Planı çərçivəsində 47 kollegiya qərarı qəbul edilib və 303 tədbir müəyyən olunub. O vurğulayıb ki, bu tədbirlərdən 35-nin icra müddəti hələ bitməyib, qalan tədbirlərdən 202-si tam, 29-u qismən icra edilib, 37-si isə hələlik icra edilməyib ki, bu da 71,5 faizlik bir göstəricidir. Sədr bunu kifayət qədər yüksək göstərici hesab etdiyini və yerdə qalan 28,5 faizin izlənilməsinin davam etdirildiyini diqqətə çatdırıb.
Eyni zamanda, Palata sədri qeyd edib ki, təkrar audit keçirilən obyektlərin 75 faizində əvvəlki tövsiyələrin nəzərə alınması nəticəsində maliyyə intizamı güclənib, nöqsanların sayı və maliyyə yükü davamlı şəkildə azalıb, dövlət vəsaitlərinə qənaət halları artıb. O, büdcə rəylərinə daxil edilən tövsiyələrin icra faizində də əhəmiyyətli yüksəliş olduğunu vurğulayıb.
İşğaldan azad olunmuş ərazilərdəki layihələrin auditi barədə danışan V.Gülməmmədov bildirib ki, burada aşkarlanan nöqsanların məbləğə nisbəti əhəmiyyətli deyil, lakin bəzi hallarda qənaət və səmərəlilik prinsipi tam gözlənilməyib. O diqqətə çatdırıb ki, kommersiya (xüsusilə özəl sektor) subyektlərinin vəsaiti hesabına tikilməli olan bazar kompleksi, məişət xidməti, market və ticarət binalarının xərcləri dövlət büdcəsi hesabına həyata keçirilib. Sədr həmçinin vurğulayıb ki, yaşayış məntəqələrinin layihələndirilməsində təbii relyefin tam nəzərə alınmaması, şaquli planlaşdırmada tökmə torpaqdan istifadənin artması və qruntun əsassız çıxarılması əlavə büdcə vəsaitinə tələbat yaradıb.
Dövlət satınalmalarındakı gecikmələrə toxunan V.Gülməmmədov bildirib ki, bu sahədə irəliləyiş olsa da, satınalmaların əksər hissəsi (təxminən 60 faizi) ilin ikinci yarısında, xüsusilə 4-cü rübdə (31,2 faiz) həyata keçirilir. O qeyd edib ki, 2025-ci ildə satınalma keçirən 1400-dən çox təşkilatın 64 faizi bu fəaliyyətə yalnız ikinci rübdən başlayıb.
Sədr bəzi təşkilatların ilk satınalmasının hətta 6-cı və ya 9-cu aya təsadüf etdiyini bildirib. V.Gülməmmədov satınalmaların daha tez başlaması üçün qanunvericilikdə dəyişikliklərin edilməsinə zərurət olduğunu da xüsusi olaraq vurğulayıb.
