Trampın Beynəlxalq Sülh və Rifah Marşrutu (TRIPP) gözləniləndən xeyli böyük potensiala malikdir.
ABŞ-nin Beynəlxalq Sülh Missiyaları üzrə Xüsusi Elçisi Ari Laytstoun bunu Bakı Enerji Həftəsi çərçivəsində eksklüziv müsahibəsində bildirib.
“TRIPP üzərində işləməyə başlayanda onun potensialını tam başa düşmürdük. Düşünürdük ki, bu, Azərbaycanın əsas hissəsini Naxçıvanla birləşdirmək və Ermənistanla davamlı sülhü təmin etmək üçün yaxşı bir yoldur. Lakin sonradan anladıq ki, Azərbaycan C5 (beş Orta Asiya ölkəsi) ilə əsas əlaqəyə çevrilir, bu ölkə isə indi faktiki olaraq C6 (beş Orta Asiya ölkəsi və Azərbaycan) və daha da qərbə çevrilib. Bu gün dünyada baş verənlərə nəzər salsaq, regional inteqrasiya, enerji təhlükəsizliyi və sabitlik çox vacibdir. TRIPP-in mümkünlüyü göstərir ki, effektiv liderlik və aydın vizyonla infrastrukturu birləşdirmək və rifahı təmin etmək mümkündür”, – deyə o qeyd edib.
Xüsusi Elçi qeyd edib ki, TRIPP Cənubi Qafqaz regionunda sülhün qurulması üçün düzgün həll yoludur.
“Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Azərbaycan və Ermənistan arasında etimad yarada bilmədi. Avropalılar da bura etibar yaratmaq üçün gəlməzdilər. Qonşularımızdan heç biri də gəlməzdi. Lakin çıxışları və problemləri birbaşa həll etməyə çalışması ilə tanınan Prezident Tramp bu fürsəti dəstəkləməyə və etimadın təmin edilməsi təşəbbüsünə şəxsən qoşulmağa hazır olduğunu bildirdi. Bu, müvəqqəti bir həll yolu deyil, düzgün həll yoludur. Əgər sıfırdan başlasaydıq, TRIPP yaradardıq, çünki Xəzər dənizindən Avropaya birbaşa əlaqə olmalıdır. Bu, münaqişələr səbəbindən mövcud olmayıb və bu, Sizin liderliyiniz və Prezident Trampın liderliyi sayəsində mümkün olacaq”, – deyə o əlavə edib.
Laytstoun həmçinin Orta Dəhlizin daha geniş şəkildə artan əhəmiyyətini qeyd edib və TRIPP-in inkişaf etməkdə olan bağlantı sisteminin bir hissəsi olduğunu bildirib.
“Həm şimalda, həm də cənubda çətinliklər olsa da, əvvəllər sabitliklə əlaqəsi olmayan bu bölgə indi ən sabit bölgələrdən biridir. Hüquqi müəyyənliyin, aydın qaydaların və aydın imkanların olduğu bir yerə investisiya qoymaq istəyirsinizsə, hansı sektorda olmağınızdan asılı olmayaraq – vacib minerallar, qaz, enerji, telekommunikasiya və ya süni intellekt sahələrində investisiya qoymaq istəyirsinizsə, bura ən uyğun yerdir. Kim ağlına gələrdi ki, biz yalnız region üçün deyil, həm də dünya üçün potensial süni intellekt mərkəzi kimi Bakıdan danışacağıq? Etibarlı enerji təchizatı, inkişaf etmiş fiber-optik infrastruktur, qonşularla dinc münasibətlər və rahat şərq-qərb bağlantısı olan investisiya yerlərinə gəldikdə, bu bölgə bütün bunların mərkəzindədir. Bütün digər alternativlərə baxsanız, həmişə çətinliklər var. Beləliklə, bu seçim daha cəlbedici görünür”, – deyə o qeyd edib.
Xüsusi elçi həmçinin Amerika və Azərbaycan biznesləri arasında daha geniş əməkdaşlıq imkanlarına toxunub.
“İki ölkə prezidentləri arasında münasibətlər çox yaxşıdır. Ölkələrimiz arasında uzunmüddətli əlaqələri inkişaf etdirməli və əməkdaşlıq mexanizmləri qurmalıyıq. Bu gün Oracle anlaşma memorandumu imzalayır və Exxon, Chevron və Apollo şirkətləri buradadır. Bakı Enerji Həftəsi bütün bu şirkətləri bir araya gətirir. Biz yeni sahələrə keçməyə hazırıq – sadəcə orada real imkanların olduğunu anlamalıyıq. Amerika biznesləri uğur qazanmaq üçün imkanlar gördükdə tez reaksiya verirlər”, – deyə Laytstoun qeyd edib.
O, həmçinin Bakı Enerji Həftəsi çərçivəsində keçirilən ABŞ və Azərbaycan arasında ilk iqtisadi dialoqun əhəmiyyətini vurğulayaraq, bunu vacib addım adlandırıb və qeyd edib ki, Amerika biznesləri yaranan imkanlara diqqət yetirəcəklər.
“Bundan dərhal sonra Amerikadan olan komandam ABŞ-yə qayıdacaq və tərəfdaşlarımıza bu barədə məlumat verəcək. Onlar da öz növbəsində gəlib burada təhlükəsiz mühitdə pul qazana və bizneslə məşğul ola biləcəklərini görəcəklər”, – deyə xüsusi nümayəndə əlavə edib.
O, həmçinin Azərbaycanın regional mərkəz kimi coğrafi mövqeyinə də toxunub: “Bakıda olduğum zaman Qazaxıstana, Türkmənistana gedə, Gürcüstanda bizneslə məşğul ola bilərəm. Bura olmaq üçün ən uyğun yerdir”.
Laytstoun ölkədəki imkanların geniş olduğunu qeyd edib: “Buraya bütün səfərlərimdə öyrəndiyim odur ki, imkanlar demək olar ki, sonsuzdur: istər daşınmaz əmlak, istər minerallar, istər turizm, istərsə də digər sektorlar olsun. Amerika şirkətləri gəlib investisiya qoyacaqlar.”
O, həmçinin əlavə edib ki, Azərbaycan onun ən çox ziyarət etdiyi məkanlardan birinə çevrilib və iki ölkə arasında əməkdaşlığın dərinləşdiyini vurğulayıb.
“Azərbaycan ziyarət etmək üçün ən sevdiyim yerlərdən biridir. Düşünürəm ki, bu, bir ildən bir az çox müddətdə səkkizinci və ya doqquzuncu səfərimdir. 2025-ci ilin mart ayında ilk dəfə Bakıya gələndə nə gözləyəcəyimi bilmirdim, amma günlərlə, həftələrlə və ya aylarla deyil, onilliklərlə düşünən, onlara davamlı və uğurlu bir gələcək üçün plan qurmağa imkan verən bir rəhbərliklə qarşılaşdım. Bakı Enerji Həftəsində qeyd etdiyimiz ABŞ ilə münasibətlərin ən azı 31 ili var və Amerika və Azərbaycan şirkətləri arasında güclü əlaqələrlə xarakterizə olunur. 8 avqust 2025-ci il tarixində Vaşinqton sammitindən bəri ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev arasındakı münasibətlər proqnozlaşdırıla bilməyən şəkildə inkişaf edib. Mən buraya həvəs və maraqla gəlirəm, amma 14 ay əvvəl başa düşdüyümü düşündüyüm şeylər Azərbaycan və ABŞ arasında baş verə biləcəklərin yalnız aysberqin görünən hissəsinə çevrilib”, – deyə o, yekunlaşdırıb./trend.az
