ABŞ-nin xarici siyasət kursunda diqqətçəkən dəyişiklik baş verib. İyulun 17-də “Reuters” agentliyinin yaydığı məlumata əsasən, ABŞ Dövlət Departamentindən sızdırılan sənəddə diplomatlara xarici ölkələrdə keçirilən seçkilərin ədalətliliyi və ya legitimliyi barədə şərh verməmək tapşırılıb.
Sənəddə xüsusi olaraq qeyd olunur ki, Dövlət Departamenti artıq Vaşinqtondan xarici seçkilərlə bağlı bəyanatlar və ya sosial media paylaşımları yayımlamayacaq, əgər bu, konkret ABŞ maraqlarına xidmət etmirsə.
“Xarici seçki ilə bağlı şərh vermək uyğun olduqda, mesajımız qısa olmalı, qalib namizədi təbrik etməyə və zərurət yaranarsa, ortaq xarici siyasət maraqlarını vurğulamağa yönəlməlidir. Mesajlarda seçki prosesinin ədalətliliyi və ya dürüstlüyü, onun legitimliyi və ya həmin ölkənin demokratik dəyərləri barədə fikir bildirməkdən çəkinmək lazımdır”, – sənəddə bildirilir.
Bu təlimatın müəllifi kimi Dövlət katibi və respublikaçı senator Marko Rubio göstərilir.
Qeyd edək ki, Rubio ötən ay Prezident Co Baydenin səhhəti və xarici siyasətdə “zəiflik siqnalları” verməsi ilə bağlı kəskin çıxış etmişdi. Onun bu sənədi hazırlaması ABŞ-nin demokratik dəyərlər ətrafında qurulmuş xarici siyasət kursunun taktiki şəkildə dəyişdirilməsi kimi qiymətləndirilə bilər.
Vaşinqton niyə geri çəkilir?
Bu qərar, xüsusilə son illər ABŞ-nin Çin, Rusiya, İran, Türkiyə və bəzi Afrika ölkələrindəki seçkilərə dair açıqlamaları fonunda mühüm dönüş kimi qiymətləndirilir. ABŞ tez-tez “demokratiyanın müdafiəçisi” kimi çıxış edir və qeyri-azad seçkilərlə bağlı sərt tənqidlər səsləndirirdi. Yeni təlimat bu ritorikadan uzaqlaşmanı simvolizə edir.
Müşahidəçilərə görə, bu dəyişiklik bir neçə səbəblə izah oluna bilər: Vaşinqton bəzi ölkələrlə, xüsusilə strateji və təhlükəsizlik baxımından vacib partnyorlarla münasibətləri riskə atmaq istəmir.
Qeyd edək ki, əvvəllər ABŞ-nin səfirlikləri birbaşa olaraq həm bəyanatlar, həm də sosial media vasitəsilə xarici ölkələrdəki seçkilərlə bağlı aktiv rəy bildirirdilər. Bu praktika indi dayandırılır və yalnız minimum diplomatik jestlərlə – qalib namizədlərin təbriki ilə kifayətlənmək tövsiyə olunur.
