Payız-qış mövsümündə soyuqdəymə, öskürək və asqırma hallarının artdığı bir vaxtda immunoloqlar sağlam qalmağın bir neçə təsirli yolunu açıqlayıblar.
London İmperial Kollecinin Bioloji Elmlər fakültəsinin rəhbəri, immunologiya üzrə professor Daniel Devis “The Telegraph” qəzetinə müsahibəsində immun sisteminə dair geniş yayılmış miflərə aydınlıq gətirib və həqiqətən faydalı olan üsulları sadalayıb.
Mif: Çoxlu C vitamini və portağal şirəsi sizi soyuqdəymədən qoruyar
Professor Devisin sözlərinə görə, C vitamini xəstəliyə tutulmaq ehtimalına təsir etmir. C vitamininin “immunitet gücləndirici” kimi tanınması məşhur alim, Nobel mükafatı laureatı Laynus Polinqin 1970-ci ildə nəşr etdirdiyi “Vitamin C and the Common Cold” adlı kitabdan qaynaqlanır. Lakin bu iddialar elmi əsaslara söykənmirdi. Araşdırmalar göstərib ki, C vitamini qəbul edənlər soyuqdəymədən cəmi 8 faiz daha tez sağalır – yəni fərq cüzi və klinik əhəmiyyət daşımır.
Həqiqətən kömək edənlər: D və A vitaminləri
Devis qeyd edib ki, immun sistemini gücləndirdiyi elmi cəhətdən sübut olunan iki vitamin var – D və A vitaminləri. “Nutrients” jurnalında dərc olunan 2020-ci il araşdırması D vitamininin səviyyəsi ilə immun sisteminin fəaliyyəti arasında birbaşa əlaqə olduğunu göstərib. D vitamini çatışmazlığı infeksiyalar və autoimmun pozuntular riskini artırır.
D vitamini iki formada mövcuddur: bitkilərdə və bəzi qidalarda olan D₂ və günəş işığı, balıq, yumurta və süd məhsullarında olan D₃. D₃ orqanizmdə daha effektiv mənimsənilir. A vitamini də immunitet üçün vacibdir; onun əsas mənbələri pendir, yumurta, yağlı balıq, süd və qaraciyərdir.
Mif: Probiotik yoqurtlar immuniteti gücləndirir
Professor Devis xəbərdarlıq edir ki, probiotik yoqurtların immun sisteminə təsiri barədə yetərli elmi sübut yoxdur. “Bağırsaq mikroflorası immunitetə təsir göstərir, amma bu əlaqənin mexanizmləri hələ tam başa düşülməyib”, deyə o bildirir.
Həqiqətən kömək edən: Stressin azaldılması
Elmi araşdırmalar göstərir ki, immun sistemi güclü saxlamağın ən təsirli yolu stressi azaltmaqdır. Uzunmüddətli stress zamanı orqanizmdə kortizol hormonu artır və immun reaksiyalar zəifləyir. 2024-cü ildə “Journal of Clinical Medicine” jurnalında dərc olunan tədqiqatda xroniki stressin immun sistemini ciddi şəkildə pozduğu və infeksiya riskini artırdığı sübut edilib. Buna görə istirahət, təbiət gəzintiləri və sosial ünsiyyət sağlamlığın qorunması üçün mühüm sayılır.
Mif: Bitki çayları və bal immuniteti gücləndirir
Professor Devisin fikrincə, bal və bitki çaylarının immunitetə təsiri elmi olaraq sübuta yetirilməyib. Bununla belə, bal boğaz ağrısını yüngülləşdirə, bitki çayları isə orqanizmi rahatlandıra bilər. Yəni bu məhsulları qəbul etmək zərərli deyil, amma onları “mucizəvi dərman” kimi görmək doğru deyil.
Həqiqətən kömək edənlər: Yuxu və müntəzəm fiziki fəaliyyət
Tam və keyfiyyətli yuxu güclü immun sisteminin əsas şərtidir. Aparılan tədqiqatlar göstərib ki, kifayət qədər yatan şəxslər vaksinlərə daha çox anticisimlə reaksiya verirlər. Həftədə üç və ya daha çox dəfə edilən orta səviyyəli idman – gəzinti, üzgüçülük, velosiped sürmək – soyuqdəymə riskini 26 faiz azaldır. Lakin həddindən artıq yüklənmə (məsələn, marafon qaçışı) əks təsir göstərə bilər.
İmmun sisteminin balansı əsasdır
Professor Devis vurğulayıb ki, məqsəd “immuniteti gücləndirmək” deyil, onun balansını qorumaqdır. İmmun sistem həddindən artıq aktiv olduqda orqanizmin öz toxumalarına hücum edə bilər və bu, allergiya və autoimmun xəstəliklərə səbəb ola bilər./qaynarinfo.az
