ABŞ Prezidenti Donald Trampın nüvə silahı sınaqlarını bərpa etmək qərarı Konqresdə demokratlar və respublikaçılar arasında parçalanmaya gətirib çıxarıb.
“The Hill”ə istinadla yazırıq ki, respublikaçılar Trampı Vladimir Putinin nüvə təhdidlərinə qarşı dayandığı üçün tərifləyir, demokratlar isə bu addımın məqsədəuyğunluğunu, təhlükəsizliyini, maliyyələşdirilməsini və yaratdığı presedenti şübhə altına alırlar.
“Bu, bizim üçün səhv olardı, çünki heç nə qazanmayacağıq. Əgər biz sınaq keçirsək, sonra Çin desə ki: “Yaxşı, mən də sınaqlara başlayıram”. Onlar öz nüvə silahlarını sınaqdan keçirməyə başlayacaqlar və nəticədə onların strateji gücü xeyli artacaq. Biz heç nə əldə etməyəcəyik. Bu, Çin üçün hədiyyə olacaq”, – deyə Arizona ştatından demokrat senator Mark Kelli, Senatın Silahlı Qüvvələr üzrə altkomitəsinin üzvü bildirib.
Massaçusets ştatından demokrat senator Elizabet Uorren isə sual edib ki, niyə respublikaçıları prezidentin göstərişinin icrası üçün lazım olacaq vəsaitin həcmi narahat etmir.
Lakin respublikaçılar Trampı qətiyyətlə dəstəkləyiblər.
“Bu, eskalasiya deyil”, – deyə Aydaho ştatından respublikaçı senator Ceyms Riş bildirib və Putini “dəli adam” adlandırıb:
“Heç kim inanmır ki, o [Putin] nüvə silahından istifadə edəcək… baxmayaraq ki, o, bütün bu müddət ərzində Trampı qorxutmaq üçün bu təhdidlərdən istifadə edib. Düşünürəm, Tramp demək istəyirdi ki: “Məni bu qorxutmur”.
Nümayəndələr Palatasının spikeri, Luiziana ştatından respublikaçı Mayk Conson da Trampı dəstəkləyərək bildirib ki, bu addım “ABŞ-ın düşmənlərinə ciddi siqnaldır”:
“Ali baş komandan istəyir ki, biz tam hazırlıqlı olaq. Biz Yer üzündəki son böyük supergüclüyük. Amma dünya sülhünü qorumaq üçün güc nümayiş etdirmək lazımdır — və prezident məhz buna inanır. O, bunu dəfələrlə nümayiş etdirib”, – deyə o əlavə edib.
Cənubi Karolina ştatından respublikaçı senator Lindsi Qrem isə bildirib ki, Trampın Müdafiə Nazirliyinə verdiyi göstəriş Putin üçün bir “cavab”dır və Tramp onu Rusiya-Ukrayna müharibəsini bitirmək ümidi ilə danışıqlar masasına oturmağa məcbur etmək istəyir.
“Düşünürəm, Putin Trampı qiymətləndirmir, – deyə Qrem “The Hill”ə müsahibəsində bildirib. – Sən ölkəmizi hədələyirsən. Buna görə peşman olacaqsan”.
Bununla yanaşı, bəzi senatorlar prezidentin direktivinin kifayət qədər aydın olmadığını etiraf ediblər.
Viskonsin ştatından respublikaçı senator Ron Conson deyib ki, Trampın “nüvə sınaqları” dedikdə nəyi nəzərdə tutduğuna baxmaq lazımdır, lakin o, ABŞ-ın “nüvə qüvvələrini müasirləşmiş vəziyyətdə” saxlamağının vacibliyini vurğulayıb.
Arkanzas ştatından respublikaçı senator Tom Kotton isə bildirib ki, ABŞ öz nüvə arsenalını “dəstəkləməli və müasirləşdirməlidir”.
“1992-ci ildən bəri ABŞ sıfır güclü sınaqlar standartına bağlıdır, – deyə Kotton qeyd edib. – Prezident Trampın bizə Rusiya və Çinlə bərabər şəkildə nüvə arsenalımızı inkişaf etdirmək və modernləşdirmək imkanı verməsi sevindiricidir”.
Lakin Silahlara Nəzarət Assosiasiyasının icraçı direktoru Deril Kimbel Kottonun “Rusiya və Çinin nüvə sınaqları keçirdiyi” iddialarını “əsassız və çox mübahisəli” adlandırıb.
“Trampın nüvə siyasəti ardıcıl deyil və aydın deyil: bu gün o, denuklearizasiya danışıqları çağırır, sabah isə nüvə sınaqları ilə hədələyir”, – deyə Kimbel bildirib.
Bundan əvvəl Donald Tramp Pentaqona digər ölkələrlə bərabər şərtlərlə nüvə silahı sınaqlarına başlamağı tapşırmışdı. Bu proses dərhal başlayacaq.
Eyni zamanda, ekspertlər xəbərdarlıq edirlər ki, bu qərar Çin və Rusiyanın əlini gücləndirə bilər. ABŞ sınaqlara qayıdarsa, bu addım onilliklər boyu əksər ölkələri belə addımlardan çəkindirən razılaşmanı təhlükə altına qoya bilər.
