Yüksək qan təzyiqi (hipertoniya) orqanizm üçün son dərəcə təhlükəlidir. Müalicə edilmədiyi halda, bu vəziyyət damarların sklerozuna, insult, böyrək zədələnməsinə, eləcə də erkən yaşda idrak qabiliyyətinin zəifləməsinə və demensiyaya səbəb ola bilər.
Kardioloqlar “Prevention” nəşri üçün hazırladıqları məqalədə gündəlik həyat tərzində və sağlamlıq vəziyyətində qan təzyiqinin yüksəlməsinə səbəb olan amilləri və onlarla necə mübarizə aparmağın yollarını izah ediblər.
1. Həddən artıq emal olunmuş qidalar yeyirsiniz
Çoxlu miqdarda natrium (duz) qəbul etmək qan təzyiqinə birbaşa təsir edir. “Duz çox olduqca qandakı natrium miqdarı artır, bu da toxumalardan suyu damarlara çəkərək qan həcmini çoxaldır”, deyə kardioloq Amnon Beniaminoviç bildirib.
Bundan əlavə, emal olunmuş qidaların çoxluğu artıq çəkiyə gətirib çıxarır və bu da təzyiqin yüksəlməsinə səbəb olur.
Həlli: daha çox tərəvəz, meyvə, tam taxıllar, paxlalılar, balıq, qoz-fındıq, toxum və zeytun yağı kimi təbii məhsullara üstünlük verin.
2. Hər gün bir stəkandan artıq spirtli içki içirsiniz
Kardioloq Lourens Fillipsin sözlərinə görə, tez-tez və xüsusilə çox miqdarda spirtli içki qəbul etmək xroniki hipertoniya yarada bilər.
Həlli: gündə yalnız bir içki ilə kifayətlənin — bu, 350 ml pivə, 140 ml şərab və ya 45 ml güclü spirtli içkiyə bərabərdir.
3. Kifayət qədər aktiv deyilsiniz
Hərəkətsiz həyat tərzi artıq çəkiyə və piylənməyə səbəb olur, bu da yüksək təzyiqin əsas səbəblərindəndir.
Həlli: müntəzəm fiziki fəaliyyətlə məşğul olun. Araşdırmalar göstərir ki, idman təzyiqi azaldan dərmanlar qədər effektiv ola bilər.
4. Daim stres altındasınız
Stress hormonları – kortizol və adrenalin – ürək döyüntüsünü və təzyiqi artırır, damarları daraldır.
Həlli: stressi idarə etməyi öyrənin. Dərin nəfəs alma, meditasiya, yoqa, kitab oxumaq və musiqiyə qulaq asmaq hormon balansını bərpa etməyə kömək edir.
5. Sosial əlaqələriniz azdır
Tək qalmaq və ya sosial təcrid hormon pozğunluqlarına və təzyiqin yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Uzunmüddətli tənhalıq depressiya ilə əlaqələndirilir və bu da hipertoniya riskini artırır.
Həlli: sosial planlar qurun, dostlarınız və ailənizlə əlaqəni saxlayın.
6. Yuxu apneyası (və ya çox xoruldamaq)
Yuxu zamanı nəfəsin qısamüddətli dayanması oksigen səviyyəsini azaldır və orqanizmin cavab reaksiyası kimi təzyiqi yüksəldir. Təxminən hipertoniya xəstələrinin yarısında yuxu apneyası müşahidə olunur.
Həlli: yuxu pozğunluqları üzrə mütəxəssisə müraciət edin.
7. Digər xəstəliklər və ya bəzi dərmanlar qəbul edirsiniz
Qalxanabənzər vəz xəstəlikləri, Kuşinq sindromu, böyrək damar problemləri və bəzi dərmanlar (antidepresantlar, burun açıcılar, bitki tərkibli preparatlar, həb şəklində kontraseptivlər) təzyiqi artıra bilər.
Həlli: qəbul etdiyiniz dərmanlar və simptomlar barədə həkiminizlə məsləhətləşin.
8. Ailənizdə hipertoniya tarixi var
Əgər ailədə bu xəstəlik müşahidə olunubsa, genetik meyllə yanaşı, oxşar həyat tərzi də riski artırır.
Həlli: sağlam qidalanma və aktiv həyat tərzi sayəsində hipertoniya riskini 60–70 yaşadək təxirə salmaq mümkündür.
