Artan geosiyasi gərginlik və regional silahlı münaqişələr ənənəvi ticarət marşrutlarını ciddi şəkildə pozduğuna görə Türkiyə və Avropa Birliyi Cənubi Qafqaz üzərindən Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında təhlükəsiz və fasiləsiz ticarəti təmin edəcək yeni bağlantı layihələrinə prioritet verməyə başlayıb.
“Hürriyet Daily News” qəzetinə istinadən xəbər verir ki, yaxın aylarda Azərbaycan, Ermənistan, Avropa Birliyi və Türkiyənin iştirakı ilə dördtərəfli görüşün keçirilməsi gözlənilir. Görüşdə region üzrə nəqliyyat və logistika gündəliyinin koordinasiyası və inkişafı müzakirə olunacaq.
Bu proses 2025-ci ilin sonunda Azərbaycan və Ermənistan arasında imzalanmış sülh sazişindən sonra sürətlənib. Sazişin əldə olunmasına Donald Trump vasitəçilik edib.
Həmin təşəbbüs çərçivəsində Azərbaycanı Naxçıvan ilə birləşdirməyi nəzərdə tutan “Trump Route for International Peace and Prosperity” (TRİPP) adlı layihənin də irəli sürüldüyü bildirilir.
Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşması Avropa Birliyinə də yeni imkanlar açıb. Brüssel Mərkəzi Asiya ölkələri ilə daha güclü və strukturlaşdırılmış əlaqələr qurmaq üçün səylərini artırmaq niyyətindədir.
Bu strategiyada Türkiyə və Cənubi Qafqaz regionu əsas tranzit xətti kimi nəzərdən keçirilir.
Avropa Birliyi artıq sərhədlərarası nəqliyyat layihələri üzrə geniş proqramını elan edib və Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı vasitəsilə Naxçıvanda həyata keçirilən dəmir yolu layihəsinə investisiya qoymaq niyyətini açıqlayıb.
Azərbaycan isə artıq Naxçıvan istiqamətində yeni dəmir yolu xəttinin tikintisinə başlayıb. Layihənin məqsədi ölkəni muxtar respublika vasitəsilə birbaşa Türkiyə ilə birləşdirməkdir.
Bu dəmir yolunun və TRİPP layihəsinin tamamlanması Avropa ilə Mərkəzi Asiya arasında strateji nəqliyyat xətti yaradacaq. Bu marşrut tez-tez “Orta Dəhliz” (Middle Corridor) adlandırılır.
Yeni dəhliz Avropa–Asiya ticarətində Rusiya ərazisindən keçən marşrutlardan yan keçməyə imkan verəcək.
Regionda nəqliyyat layihələrinin tam reallaşması üçün Azərbaycan və Ermənistan arasında daimi sülh sazişinin rəsmi şəkildə imzalanması vacib hesab olunur.
Buna paralel olaraq Ermənistanın konstitusiyasında dəyişikliklərin edilməsi ehtimalı da müzakirə olunur. Bu addımların ölkədə keçiriləcək seçkilərdən sonra baş verə biləcəyi ehtimal edilir.
Belə bir inkişaf Türkiyə ilə Ermənistan arasında diplomatik münasibətlərin tam bərpasına və sərhədlərin açılmasına yol aça bilər.
Bu çərçivədə Ankara yaxın aylarda Əlican–Margara sərhəd-keçid məntəqəsini diplomatik pasport sahibləri və üçüncü ölkə vətəndaşları üçün açmağı nəzərdən keçirir./bakupost.az
