“Məşğul əhalinin 35.4 faizinin kənd təsərrüfatında çalışmasına baxmayaraq, bu sektorun ÜDM-də payı cəmi 5.9 faizdir”.
Bunu Milli Məclisdə “Kənd təsərrüfatında süni intellektin tətbiqi: nəticələr və perspektivlər” mövzusunda ictimai dinləmə zamanı deputat Vüqar Bayramov deyib
Deputat qeyd edib ki, hazırda kənd təsərrüfatında 1 milyon 782 min işçi çalışır:
“İşçi sayına görə, kənd təsərrüfatı ən çox məşğulluq yaradan sektor hesab olunur. Sektoral say baxımdan ikinci ən çox işçi qüvvəsinin çalışdığı ticarət, nəqliyyat vasitələrinin təmiri cəmi 715 min vətəndaşımız məşğuldur. Məşğul əhalinin 35.4 faizinin kənd təsərrüfatında çalışmasına baxmayaraq, bu sektorun ÜDM-də payı cəmi 5.9 faizdir. 2025-ci ildə kənd təsərrüfatında 7 milyard 616 milyon manatlıq dəyər yaradılıb. Ümumi iqtisadiyyatda hər məşğul işçi başına düşən illik iqtisadi dəyər 25 min 671 manat olsa da, kənd təsərrüfatında bu göstərici cəmi 4 min 273 manatdır”.
Vüqar Bayramov bildirib ki, süni intellektin kənd təsərrüfatında tətbiqi səbəblərindən biri də inkişaf etmiş ölkələrdə və eləcə də bir sıra inkişaf etmiş dövlətlərdə kənd təsərrüfatında işçi qüvvəsi çatışmazlığıdır:
“Məsələn, bu rəqəm əksər inkişaf etmiş dövlətlərdə 2 faizədəkdir, Rusiyada 5, Polşada isə 6 faizdir. Ekosistemi yaxın olan Qazaxıstanda 11, qardaş Türkiyədə 14 faizdir. Niderlanda məşğul əhalinin 2 faizi kənd təsərrüfatında çalışsa da 2025-ci ildə bu ölkənin aqrar ixracatı 137.5 milyard avro olub. Məşğul əhalinin üçdə birinin çoxunun çalışdığı Azərbaycanda isə aqrar və aqrar-sənaye məhsullarının birgə ixracı 2025-ci ildə 1,3 milyard dollar olub. Azərbaycanda istehsal və ixrac imkanlarının artırılması və qeyd edilən fərqlərin azaldılması üçün məhz süni intelektdən daha sıx şəkildə istifadə vacibdir.
Daha yaxşı olardı ki, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi tərəfindən süni intelektin tətbiqi nəticəsində aqrar sektorda əldə edilən daha konkret nəticələr də burada qeyd olunsun. Süni intelektdən və ya rəqəmsal həllərdən istifadə nəticə deyil, vasitədir. Nəticə konktet iqtisadi dəyərlə ifadə olunur. Eləcə də, kənd təsərrüfatı sektorunda yaradan dəyərin hansı hissəsinin süni intelekt və ya rəqəmsal həllərin tətbiqi nəticəsində əldə edilməsinin də hesablanmasına ehtiyac var. Hazırda süni intellektin tətbiqi nəticəsində qlobal aqrar sektorda yaradılan dəyər 4.7 milyard dollar intervalında qiymətləndirilir. 2035-ci ilədək isə 46.6 milyard dollara çatacağı proqnozlaşdırılır. Azərbaycanda hələ süni intelektin sektorial yaratdığı dəyər ölçülmür və kənd təsərrüfatında bu praktikanın tətbiqi çox vacibdir.
Kənd təsərrüfatında süni intelektin daha çox tətbiq olunduğu istiqamətlər dəqiq əkinçilik, kənd tsərrüfatının avtomatlaşdırması, dron analitikası, heyvandarlıq monitorinqində tətbiq olunur. Dəqiq əkinçiliyə gübrələrin və pestisidlərin dəyişkən nisbətdə nəzərə alınmaqla süni intellekt tərəfindən idarə olunan sahəyə xas bitkilərin seçilməsi daxildir. Avtomalaşdırma işçi qüvvəsi çatışmazlığını aradan qaldırır. Dronlar məhsulun monitorinqi, sahə təhlili üçün geniş istifadə olunur və bu da onları süni intellekt tətbiqinin əsas hissəsinə çevirir. Heyvandarlqda süni intellekt heyvanların sağlamlığını, davranışını və qidalanmasını izləmək, rifahı və məhsuldarlığı artırmaq üçün istifadə olunur”.
