Niyə insanlar gözlənilmədən ölür və bunun qarşısını almaq üçün nə etməlidirlər?
Fomin Klinikası şəbəkəsinin ümumi praktikantı Nina Litvinova bu barədə maraqlı açıqlama verib.
Hər il 250.000-ə qədər vətəndaş qəfil ürək dayanmasından ölür.
Qəfil ölüm sindromu ən çox 50 yaşdan kiçik insanlarda diaqnoz qoyulur və kişilərdə qadınlara nisbətən iki dəfə çox rast gəlinir və ən çox ürək-damar problemləri ilə əlaqələndirilir. Əsas səbəblərə ardıcıllıqla baxaq.
1. Ürək döyünməyi dayandırır – vəssalam.
Ən çox yayılmış səbəb ürək dayanmasıdır. Və bu, mütləq yaşlılara təsir etmir. Bunun baş verə biləcəyi bir neçə ssenari var:
Miokard infarktı. Koronar arteriyadakı tıxanma ürəyi oksigendən məhrum edir. Zədələnmə genişdirsə, ölüm dərhal baş verir.
Ağır ürək aritmiyası. Müəyyən xəstəliklər nəticəsində ürək normalda olduğu kimi qan vurmaq əvəzinə, sınmış mühərrik kimi titrəməyə başlaya bilər. Bu, tez bir zamanda faciəvi şəkildə başa çatır.
Kardiomiopatiya. Bəzən ya təbii olaraq (və ya xəstəlikdən sonra) insanın ürəyi formasını dəyişir: uzanır və ya qalınlaşır. Bu dəyişikliklər asimptomatik ola bilər, lakin ürək qeyri-adi bir yükə məruz qalırsa, sadəcə öhdəsindən gələ bilmir.
2. Qan Laxtaları – tromblar
Tromboz qəfil ölümün ikinci əsas səbəbidir. Ağciyər emboliyası (AEM) qan damarında (ən çox ayaq damarlarında) laxta əmələ gəldikdə və qan dövranı vasitəsilə ağciyərlərə keçərək normal qan axınını maneə törətdikdə baş verir.
Ağciyər damar zədələnməsi ağır olarsa, ölüm dərhal baş verir.
3. İnsult
Beyinə qan dövranı qəfil pozularsa (məsələn, qan damarının yırtılması səbəbindən), insan huşunu itirə və heç vaxt özünə gələ bilməz.
Beyində qan damarlarının yırtılması travma, beynin qan damarlarının strukturundakı genetik anomaliyalar və qan təzyiqindəki dalğalanmalarla əlaqələndirilə bilər.
4. Tənəffüs problemləri
Tənəffüs tutulması da qəfil və gözlənilməz ola bilər. Bəzən insan allergik reaksiya (anafilaktik şok) və ya, məsələn, obstruktiv yuxu apnoesi (yuxu zamanı nəfəs alma 10 saniyədən çox dayandıqda) səbəbindən boğulma riski daşıyır.
Hətta özünüzü sağlam hiss etsəniz belə, tibbi müayinələrdən keçmək vacibdir. Qəfil ölümün qarşısını almaq üçün aşağıdakıları etməlisiniz:
Ürəyinizi ildə 1 dəfə yoxlatdırın
40 yaşdan başlayaraq hər il və 40 yaşına qədər EKQ müayinəsindən keçin (EKQ-də aritmiya və ya digər dəyişikliklər varsa, kardioloqa müraciət edin).
Sinə ağrısı və ya nəfəs darlığı varsa, ilkin tibbi yardım həkiminə müraciət edin.
Həkiminiz ilə qan təzyiqinizi izləyin.
Qan laxtalanmasının qarşısını alın
Risk altındasınızsa (artıq çəki, varikoz damarları, oturaq həyat tərzi), trombozun qarşısının alınmasını həkiminizlə müzakirə edin.
Uzun müddət oturmaq (məsələn, kompüterdə işləyərkən və ya təyyarədə olarkən) tromboz riskini artırır.
Qlükoza və ümumi xolesterolunuzu izləyin.
Qanda qlükoza testi 40 yaşdan sonra hər 3 ildən bir və 40 yaşdan əvvəl hər 3-5 ildən bir tövsiyə olunur.
Nəfəsinizi izləyin.
Divarlar titrəyəcək qədər yüksək səslə xoruldayırsınızsa, yuxu apnoesini yoxlamalısınız. Evdə edilə bilən polisomnoqrafiya xoruldama diaqnozu üçün müasir bir üsuldur.
Allergiyaya meyllisinizsə, həmişə antihistaminlər və hormonal dərmanlar gəzdirin (anafilaktik şok riski varsa). Ani ölüm əksər hallarda qəza deyil, nəzarət edilə bilən və nəzarət edilməli olan proseslərin nəticəsidir./Milli.Az
