Asiya İnkişaf Bankı (ADB) və Beynəlxalq İslam Ticarət və Maliyyə Korporasiyası (ITFC) Orta Dəhliz istiqamətində risklərin minimuma endirilməsi sahəsində tərəfdaşlığı daha da genişləndirmək imkanlarını nəzərdən keçirə bilər.
Bunu ITFC-nin baş əməliyyat direktoru Nazim Nurdali (Nazeem Noordali) Bakıda təşkil edilən İslam İnkişaf Bankı (IsDB) Qrupunun 51-ci İllik Toplantıları çərçivəsindəki panel müzakirəsində açıqlayıb.
N.Nurdalinin fikrincə, beynəlxalq kommersiya banklarının Orta Dəhlizə münasibəti ilk növbədə risk qavrayışı ilə formalaşır: “Onlar müxtəlif yurisdiksiyaları, fərqlənən sənədləşmə prosedurlarını və Çindən Türkiyəyə uzanan marşrut üzrə logistik sabitliyi diqqətlə təhlil edirlər. Banklar öz təbiətinə görə riskdən qaçmağa meyllidirlər, bu səbəbdən də həmin sahəyə olan maraqları hələlik məhdud olaraq qalır.
Elə bu nöqtədə çoxtərəfli maliyyə qurumlarının funksiyası xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Biz vəziyyətin öz axarı ilə inkişaf etməsini gözləmirik, əksinə, digər maliyyə strukturlarının prosesə cəlb olunması üçün münbit şərait formalaşdırmağa səy göstəririk. Çoxtərəfli institutların əsas məqsədi də məhz bundan ibarətdir.
Ticarətin maliyyələşdirilməsi sahəsindəki 30 illik peşəkar təcrübəmə istinad edərək qeyd edə bilərəm ki, Afrikada pambıq ixracı zəncirinin maliyyələşdirilməsi üzrə müvəffəqiyyətli təcrübələr var. Bu proses istehsal mərhələsindən gübrə təchizatına, logistikadan multimodal nəqliyyat əməliyyatlarına və ixrac gəlirlərinin toplanmasınadək bütün halqaları özündə birləşdirir. Quru və dəniz yollarının vahid sistemə inteqrasiyası əsl dəhliz modelinin qurulmasına zəmin yaradır.
Çoxtərəfli institutların layihələrdə iştirakı digər bankların da bu prosesə qoşulmasını stimullaşdırır və əlavə maliyyə resurslarının mobilizasiyasına yol açır. İlk addımı kimsə atmalıdır və əksər hallarda bu missiya inkişaf maliyyə institutlarının üzərinə düşür. Çünki kommersiya bankları əsasən risk-gəlirlilik nisbətinə diqqət yetirdiyi halda, biz inkişafa təsir amilini də prioritet kimi nəzərə alırıq.
Bu kontekstdə, ITFC, ADB və digər çoxtərəfli qurumlar sığorta, zəmanət mexanizmləri və sair risk azaldıcı alətlər vasitəsilə daha etibarlı maliyyələşdirmə mühiti formalaşdıra bilərlər. Bu yanaşma həm əlavə maliyyə vəsaitlərinin cəlb edilməsinə, həm də həmin resursların dəhliz boyunca icra olunan layihələrə istiqamətləndirilməsinə imkan yaradır”.
Eyni zamanda, onun sözlərinə görə, Orta Dəhlizin müvəffəqiyyəti təkcə infrastruktur amili ilə məhdudlaşmır. N.Nurdali hesab edir ki, sənədləşmənin standartlaşdırılması, normativ bazanın uyğunlaşdırılması və prosedurların harmonizasiyası da ticarətin səmərəli təşkili baxımından zəruri şərtlərdir.
“Bu cür təşəbbüslər kommersiya banklarının regiondakı layihələrə daha böyük inamla yanaşmasına müsbət təsir göstərir. Nəticə etibarilə, yurisdiksiya, sənədləşmə və logistika ilə əlaqədar risklər hələ də mövcud olsa da, çoxtərəfli institutlar, kommersiya bankları və dəhliz üzrə iştirakçı ölkələr birgə əməkdaşlıq çərçivəsində fəaliyyət göstərərək bu əngəlləri aradan qaldırmağa və Orta Dəhlizin inkişafına təkan verməyə qadirdirlər”, – ITFC-nin rəsmisi qeyd edib.
