Bakı və ətraf ərazilərdə nəqliyyat sıxlığının aradan qaldırılması uzun müddətdir ki, ictimai müzakirələrin əsas mövzularından biridir. Xüsusilə də günün pik saatlarında müşahidə olunan tıxaclar və ictimai nəqliyyatda yaşanan sərnişin sıxlığı bu müzakirələrin intensivliyinə zəmin yaradır.
“Bakı şəhərində və ətraf ərazilərdə nəqliyyat infrastrukturunun təkmilləşdirilməsinə dair 2025-2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı” çərçivəsində bu istiqamətdə müvafiq addımlar atılması nəzərdə tutulur.
Proqramın əsas məqsədi nəqliyyat sisteminin daha effektiv fəaliyyətini təmin etmək və şəhər daxilindəki yükü azaltmaqdır.
Yeni proqram çərçivəsində bir sıra dövlət orqanları, təhsil və tibb müəssisələrinin iş rejiminin dəyişkən qrafik əsasında təşkil olunması nəzərdə tutulur.
Yəni qurumlar üçün vahid işə başlama və bitirmə saatı deyil, fərqli vaxtlarda işəgəlmə və işdən çıxma saatlarının tətbiqi planlaşdırılır. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu addım pik saatlarda nəqliyyat sıxlığının azalmasına səbəb olacaq və ictimai nəqliyyat sistemində yükü azaldacaq.
Bundan əlavə, proqramda bəzi dövlət və özəl müəssisələrində distant (uzaqdan) iş rejiminin tətbiqi də təklif olunur. Bəzi mütəxəssislərin fikrincə, pandemiya dövründə səmərəliliyi sübut olunmuş bu model, səhər və axşam saatlarında ictimai nəqliyyatdan istifadəni bir qədər də azaltmağa kömək edə bilər.
Lakin proqramın tətbiq mexanizmləri ilə bağlı bəzi suallar hələ də açıq qalır.
Mövzu ilə bağlı bütün müvafiq qurumlara sorğu ünvanlasaq da, konkret cavab əldə etmək mümkün olmayıb. Bildirilib ki, məsələ ilə bağlı Nazirlər Kabinetində müvafiq işlər aparılır. Nazirlər Kabinetinə ünvanladığımız sorğuya isə hələlik cavab verilməyib.
Fərqli iş saatı qrafikinin tətbiqi ilə bağlı yaranan suallardan biri də bu sistemə keçid olduğu halda iş vaxtının uzadılması və ya qısaldılmasının baş verib-verməyəcəyi, bunun nə dərəcədə real olması məsələsidir.
İqtisadçı Vüqar Bayramov açıqlamasında məsələyə dair qeyd edib ki, fərqli iş saatı qrafikinin tətbiqi vacibdir.
“Biz inkişaf etmiş ölkələrə, xüsusən də Avropa ölkələrinə diqqət yetirsək, məhz həmin ölkələrdə dövlət qurumları, özəl sektor, hətta xidmət sektoru üzrə fərqli iş saatlarının tətbiq olunduğunu görərik.
Hesab edirəm ki, Azərbaycanda da oxşar praktikanın tətbiq edilməsi məqsədəuyğundur. Çünki bu, yollardakı tıxacın və sıxlığın aradan qaldırılması baxımından vacibdir. Dövlət proqramına əsasən gözlənilir ki, işə başlama və iş vaxtının bitməsi saatları fərqli olacaq. Bu isə o deməkdir ki, standart 09-00-18:00 arası iş rejimi tətbiq olunmayacaq. Amma bu, iş vaxtının uzadılması və ya qısaldılması anlamına yox, sadəcə iş vaxtlarının dəyişdirilməsi anlamına gəlir. Sözsüz ki, Əmək Məcəlləsinə uyğun olaraq səkkiz saatlıq iş rejimi öz qüvvəsində qalacaq”, – deyə V. Bayramov vurğulayıb.
Müvafiq qurumlardan sorğumuza cavab ala bilmədiyimiz üçün daha bir sual açıq olaraq qalır: 2025-ci ilin sonuna kimi bu mexanizmlərin tətbiq olunması nə dərəcədə real görünür?
Ekspertlərin ehtimalları nədir?
Nəqliyyat eksperti Eldəniz Cəfərov açıqlamasında fərqli iş saatı qrafikinin tətbiqinin ilin sonuna kimi tətbiq oluna biləcəyini vurğulayıb:
“2025-2026-cı illər ərzində təhlillər aparılmalı, müvafiq siyahıların təsdiq olunması həyata keçirilməli və bu siyahılara uyğun dəyişkən iş rejiminin tətbiq olunması həyata keçirilməli idi. Düşünürəm ki, burada çətin bir məsələ yoxdur və bu proses ilin sonuna kimi reallaşa bilər. Sadəcə iş rejiminin dəyişdirilməsi məsələsində çətinlik təhsil müəssisələri ilə bağlı yaranacaq. Düşünürəm ki, onlar üçün iş rejiminin – qrafiklərin, proqramın dəyişdirilməsi bir qədər çətin ola bilər, amma onu sonrakı mərhələdə də həyata keçirmək mümkündür. İlkin mərhələdə isə iş rejiminin dəyişdirilməsinə hansı qurumlar, hansı özəl şirkətlər daha tez adaptasiya olunarsa, onlar artıq keçə bilərlər”, – deyə E. Cəfərov bildirib.
Göründüyü kimi, hazırda proqramın nə vaxt və hansı mərhələlərlə həyata keçiriləcəyini diqqət mərkəzindədir. Aydın olan odur ki, paytaxtın nəqliyyat infrastrukturunda dəyişikliklərə ehtiyac var və problemlərin aradan qaldırılmasına üçün sistemli yanaşmaların mümkün qədər tez tətbiq olunması vacibdir./oxu.az
