Təxminən üç onillikdir faktiki olaraq fəaliyyət göstərməyən Naxçıvan dəmir yolu xətti yenidən gündəmə gəlib və Cənubi Qafqazda regional tranzitin əsas elementlərindən birinə çevrilə bilər. Ekspertlərin fikrincə, məhz bu layihənin modernizasiyası Avropa İttifaqı üçün prinsipial sınaq rolunu oynaya bilər.
Hazırlanan hesabatlarda qeyd olunur ki, Naxçıvan dəmir yolunun bərpası üçün təklif edilən maliyyələşmə modeli Balkan ölkələrində tətbiq olunan mexanizmi xatırladır. Söhbət ən həssas sahələr üçün Avropa İttifaqının 200–300 milyon avro həcmində qrant dəstəyindən, eyni zamanda Avropa İnvestisiya Bankı və Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankının 700–800 milyon avroluq kredit paketindən gedir.
Belə bir maliyyə paketi yalnız dəmir yolu əlaqəsinin bərpasına deyil, həm də Avropanın strateji əhəmiyyət daşıyan nəqliyyat seqmentində möhkəmlənməsinə imkan verə bilər. Analitiklərin fikrincə, bu addım Brüsselin regionda uzunmüddətli mövcudluğunu təmin edən mühüm alətə çevrilə bilər.
Hesabat müəllifləri Avropa İttifaqını daha geniş düşünməyə də çağırırlar. Onların qənaətinə görə, məsələ təkcə dəmir yolu infrastrukturu ilə məhdudlaşmamalı, bütöv bir infrastruktur ekosistemi formalaşdırılmalıdır. Buraya sərhəd terminalları, logistika mərkəzləri, gömrük skanerləri, rəqəmsal platformalar və Cənubi Qafqazı Avropa bazarı ilə birləşdirən enerji xətləri daxildir.
Bu ssenaridə Türkiyə əlavə tranzit gəlirləri əldə edə, Avropa isə tədarük marşrutlarını şaxələndirərək həssas dəniz layihələrindən asılılığını azalda bilər. Xüsusilə də Rumıniya, Macarıstan, Azərbaycan və Gürcüstanın iştirak etdiyi, lakin ləng irəliləyən Qara dəniz kabeli layihəsi fonunda alternativ quru marşrutlarının əhəmiyyəti artır.
Nəticə etibarilə, məsələ olduqca praqmatik şəkildə formalaşdırılır: Cənubi Qafqaz hazırda infrastrukturun yenidən bölüşdürülməsi mərhələsinə daxil olur. Əgər Brüssel bu prosesə özünün iri və sistemli layihəsi ilə qoşulmasa, yaranacaq boşluq qaçılmaz olaraq digər geosiyasi oyunçular tərəfindən doldurulacaq.
Məlum olduğu kimi, kim nəqliyyat dəhlizlərini inşa edirsə, regionun gələcəyini də məhz o formalaşdırır. /azpolitika.info
