Müharibənin beşinci ilinə qədəm qoymaq ərəfəsində olan Ukraynada doğum səviyyəsi kəskin şəkildə aşağı düşməkdə davam edir. Getdikcə daha çox insan doğum problemləri ilə üzləşir və ya uşaq sahibi olmaq qərarını təxirə salır. Bu arada, cəbhədə itkilər artır və milyonlarla ukraynalı qaçqın artıq xaricdə məskunlaşıb…
CNN-in məlumatına görə, Ukrayna hazırda dünyanın ən ağır demoqrafik böhranını yaşayan ölkədir.
“Bu, fəlakətdir. Heç bir ölkə insansız mövcud ola bilməz. Hətta müharibədən əvvəl də Ukraynanın əhali sıxlığı aşağı idi və əhali çox qeyri-bərabər paylanmışdı”, – deyə Ukraynanın aparıcı demoqrafı Ella Libanova CNN-ə müsahibəsində bildirib.
Libanovanın sözlərinə görə, müharibənin başlanğıcından bəri Ukrayna təxminən 10 milyon insan itirib – ölənlər, ölkədən qaçanlar və ya işğal olunmuş ərazilərdə qalanlar. O qeyd edib ki, Ukraynada doğum səviyyəsi illərdir azalsa da (Avropada ümumi bir tendensiya), indi praktik olaraq çöküb.
Ukrayna itkilərin rəqəmlərini açıqlamır, lakin Strateji və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin (CSIS) yanvar ayında dərc etdiyi hesabatda dörd il əvvəl başlayan tammiqyaslı işğaldan bəri 100.000 ilə 140.000 arasında ukraynalının öldüyü təxmin edilir. Nisbətən yüksək çağırış yaşı və ən gənc çağırışçıların cəbhə xəttində xidmətdən azad edilməsi səbəbindən hazırda Ukrayna əsgərinin orta yaşı təxminən 43-dür – bu, bir çox Qərb ölkəsindən xeyli yüksəkdir.
Bu səbəbdən, cəbhədə canlarını fəda edən kişi və qadınların əksəriyyəti evlidir və uşaq sahibidirlər. Bu da Ukraynanı dul qadınlar və yetimlər ölkəsinə çevirir. Rəsmi statistika göstərir ki, hazırda Ukraynada 59.000 uşaq bioloji valideynlərsiz yaşayır, onların əksəriyyəti qəyyumluqdadır. Ukraynanın ümumi doğum nisbətinin (bir qadının ömrü boyu doğduğu uşaqların sayı) 1-dən də aşağı düşdüyü bildirilir. Müqayisə üçün, Avropada bu rəqəm 1,4, ABŞ-də isə 1,6-dır.
2022-ci ildə tammiqyaslı müharibənin başlamasından bəri əsasən gənc qadınlar və uşaqlar olmaqla təxminən 6 milyon insan xaricə qaçıb və rəsmi olaraq qaçqın kimi qeydiyyata alınıb. Onların böyük əksəriyyəti hələ də xaricdə yaşayır və münaqişə nə qədər uzun sürərsə, onların geri qayıtma ehtimalı da bir o qədər azalır.
Libanova nəşrə deyib ki, “Hər ay burada dağıntılar artır, digər tərəfdən isə getdikcə daha çox hərbi miqrantımız xaricdəki yeni həyatlarına uyğunlaşır. Az sayda insan geri qayıdır”: “Ümid edirəm ki, ən ixtisaslı insanlar qayıdacaq. İqtisadiyyat və infrastruktur yenidən qurulmalıdır. Xüsusilə ixtisaslı işçilərə ehtiyacımız olacaq. Əgər onlar kifayət deyilsə, əcnəbiləri cəlb etməli olacağıq ki, bu da özlüyündə yaxşı bir şey ola bilər. Amma şübhə edirəm ki, bir çox yüksək ixtisaslı xarici mütəxəssis buraya çoxlu sayda gələcək”. /azpolitika.info
