Xüsusilə beynəlxalq platformalarda məndən tez-tez soruşurlar ki, əvvəllər mümkün olmadığı halda, 2025-ci ildə Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh necə mümkün oldu?
Bunu Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Strasburqda Avropa Parlamentindəki çıxışında bildirib.
“Bunun səbəbi nədir? Ümumiyyətlə nə dəyişdi? Əvvəla, əlbəttə ki, ABŞ prezidenti Donald Trampın şəxsi iştirakı və təşəbbüsü əhəmiyyətli bir dönüş nöqtəsi oldu. İkinci amil, ən azı son 100 ildə Ermənistan və Azərbaycanın bir-biri ilə əlaqəli tarixlərinin tanınması idi.
1920-ci ildə baş verən Ermənistan-Azərbaycan toqquşmaları iki ölkənin müstəqilliyini qoruyub saxlamasına və inkişaf etdirməsinə mane olan əsas amil idi. Çünki münaqişə və düşmənçilik bizi kor edən, müstəqilliyimizi və dövlətçiliyimizi həssas edən və bizi ölümcül geosiyasi xəstəliklər üçün cəlbedici hədəfə çevirən bir virusdur. Beləliklə, taleyimizin strateji qarşılıqlı asılılığının tanınması Ermənistan və Azərbaycan arasında sülhü mümkün edən digər vacib amildir.
Yanlış şərhlərin qarşısını almaq üçün vurğulamaq istərdim ki, bu, mənim şəxsi fikrimdir və şəxsi inancıma görə, 2024-cü ilin mart-aprel aylarında Ermənistan dövlət statusuna yüksəldi. Əəgər 2024-cü ilin aprelində Azərbaycanla sərhədlərin demarkasiyası prosesinə başlamaq qərarı verməsəydik, bu gün Ermənistan Respublikası müstəqil dövlət deyil, ən yaxşı halda xarici hakimiyyət altında olan bir ərazi olardı”, – Paşinyan bildirib.
Paşinyan kilsənin sülh prosesinə necə zərər vurduğu haqda da danışıb:
“Üstəlik, 2024-cü ilin aprel ayında sərhədin demarkasiyası qərarı olduqca çətin idi. Kilsəmizin faktiki rəhbərinin dəstəyi ilə Ermənistandakı arxiyepiskoplardan biri təkcə demarkasiyanın aparılmamasını deyil, həm də mahiyyət etibarilə Qarabağ hərəkatının, yəni münaqişənin gücləndirilməsini tələb edən hərəkat başlatdı.
Ermənistan hökumətinin suveren Ermənistan ərazilərini, eləcə də orada yerləşən qədim kilsələri və yaşayış məntəqələrini Azərbaycana təhvil verməyə hazırlaşdığını iddia edən yüksək rütbəli ruhanilər və onları dəstəkləyən müxalifət qüvvələrinin apardığı dezinformasiya kampaniyasına aldanan on minlərlə vətəndaş küçələrə axışdı.
Təsəvvür edə bilərsinizmi ki, bu, 2018-ci ildə zorakılıq olmada, xalq məxməri inqilabı nəticəsində hakimiyyətə gələn hökumətimiz və siyasi komanda üçün nə demək idi? Bəs bu problemi necə həll etdik? İşəgötürənlərimizlə – xalqla, yerli sakinlərlə danışdıq və indi Tavuş əyalətinin Kirants kəndində baş verənlər budur. Kilsə müxalifət hərəkatının liderləri sərhəd müəyyən edildikdən sonra kəndin viran qalacağına və tərk ediləcəyinə inandıraraq, bu kəndi öz simvollarına çevirdilər. Lakin 2024-cü ildən sonra hökumətin dəstəyi ilə evlərin sayı 50% artdı və bu gün qədim kilsələrin bərpa olunduğu və yenidən qurulduğu tamamilə dinc, təhlükəsiz və mənzərəli bir yaşayış məntəqəsidir.
Şəxsən mən yerli sakinlər qrupları üçün Tavuş bölgəsinin Kirants kəndinə səfərlər və ekskursiyalar təşkil edirəm ki, insanlara sülhün nə demək olduğunu, “əsl Ermənistan” dedikdə nəyi nəzərdə tutduğumu göstərim. Bu, həm də sülhün simvoludur, çünki biz 21 dekabr 1991-ci il tarixli Alma-Ata Bəyannaməsinə əsasən bir-birimizin ərazi bütövlüyünü, suverenliyini, vətəndaş müstəqilliyini və siyasi müstəqilliyini tanıyaraq Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh yaratdıq.
Bəzi ruhanilərin bu sülh əleyhinə prosesdə iştirakı mövzusuna toxunmazdım, əgər onların elçilərinin və onlarla əlaqəli müəyyən lobbi təşkilatlarının nümayəndələrinin Avropa Parlamentində və digər nüfuzlu beynəlxalq qurumlarda Ermənistan hökumətinin vicdan azadlığını məhdudlaşdırması, Ermənistanda diktaturanın qurulması və siyasi məhbusların olması barədə məlumat yaymağa çalışdıqlarını görməsəydim. Əslində, bəzi ruhanilər bütün mənəvi əxlaq qaydalarını kinayə ilə pozaraq özlərini xarici kəşfiyyat xidmətlərinə qarşı həssas vəziyyətə salıblar. Yeri gəlmişkən, onların bəzilərinin SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin agentləri olması faktı sənədləşdirilib. Onlar Ermənistanın müstəqilliyini üçüncü ölkələrin maraqlarına qurban verməyə çalışırlar.
Yeni bir münaqişəyə, yeni bir müharibəyə yol verməyəcəyik. Minlərlə insanın həyatı bahasına əldə edilən şüurun, sülhün və müstəqilliyin antixristian məqsədləri üçün qurban verilməsinə yol verməyəcəyik. “Sülh” sözü Ermənistan Apostol Müqəddəs Kilsəsinin liturgiyasında 40 dəfədən çox xatırlanır və bu, təkcə fərdə deyil, təkcə ruha deyil, həm də dünya sülhünə aiddir. Liturgiyamızın kanonik mətnində Rəbbimiz və Xilaskarımız İsa Məsihə onlarla dua var. Lakin bu gün bəziləri Ermənistan Respublikasının qanunvericiliyinin hüdudlarını pozaraq münaqişə, müharibə və ya Ermənistandaxili zorakılığı təbliğ etmək üçün Məsihin qurbangahından istifadə edirlər. Bu, heç bir demokratik ölkədə qəbuledilməzdir”./publika.az
