“Cənub Qaz Dəhlizi” QSC-nin (SGC) yüksək rentabelliyi və gəlirlərinin proqnozlaşdırıla bilməsi ilk növbədə onun “midstream” seqmenti hesabına təmin olunur. Belə ki, 2025-ci ildə şirkətin faizlər, vergilər və amortizasiya xərcləri çıxılmamış mənfəətinin (qrupdaxili nəqliyyat xərcləri istisna edilməzdən əvvəl ) təxminən 65 faizi məhz bu seqmentin payına düşüb.
Bu barədə “Moody’s” agentliyinə istinadən məlumat veririk.
“Qazın nəqli üzrə uzunmüddətli müqavilələr “ship-or-pay” şərtlərini, tariflərin indeksasiyasını və xərclərin kompensasiyası mexanizmlərini ehtiva edir ki, bu da müxtəlif əmtəə dövrlərində şirkətin maliyyə nəticələrini dəstəkləyir. “Şahdəniz” yatağından qaz satışına dair uzunmüddətli müqavilələrdə də take-or-pay şərtləri nəzərdə tutulur ki, bu da tələbat risklərini azaldır. SGC-nin əməliyyat dayanıqlığı həmçinin əsasən BOTAŞ, SOCAR və “Georgian Oil and Gas Corporation” kimi milli qaz şirkətlərini, eləcə də “Shell Plc”, “Edison S.p.A.”, “ENGIE S.A.” və “ENEL S.p.A.” kimi iri Avropa şirkətlərini əhatə edən nisbətən güclü müştəri bazası ilə təmin edilir. Kontragentlərin kredit riskləri onların yüksək kredit qabiliyyəti və strateji əhəmiyyəti ilə yumşaldılır, çünki onların bir çoxu dövlətə məxsus və ya sistem əhəmiyyətli qaz alıcılarıdır. Maliyyə baxımından daha zəif kontragentlərlə bağlanmış müqavilələr isə dövlət və ya bank zəmanətləri daxil olmaqla əlavə kredit dəstəyi mexanizmlərini ehtiva edir”, – Moody’s hesabatında bildirilib.
Agentlik qeyd edir ki, müqavilələrdə nəzərdə tutulan qoruyucu mexanizmlərə baxmayaraq, SGC upstream seqmenti vasitəsilə (2025-ci il üzrə qrupdaxili hesablaşmalar istisna edilməzdən əvvəl EBITDA-nın təxminən 30 faizi) hələ də əmtəə qiymətlərinin təsirinə məruz qalır.
“Qaz satış həcmlərinin əhəmiyyətli hissəsi üzrə müqavilələr, eləcə də bütün kondensat bazar qaz və neft qiymətlərinə indeksləşdirilib ki, bu da şirkətin əməliyyat nəticələrində müəyyən dəyişkənlik yaradır. Belə ki, “Şahdəniz” yatağının işlənməsinin ikinci mərhələsi çərçivəsində hasilatın artması və əlverişli qiymət konyunkturası hesabına 2023–2024-cü illərdə müşahidə olunan güclü artımdan sonra, SGC 2025-ci ildə hasilatın sabitləşməsi və qiymət mühitinin zəifləməsi fonunda ümumi gəlirlərinin təxminən 8 faiz azalacağını gözləyir. Yaxın Şərqdəki münaqişə fonunda neft və qaz qiymətlərinin kəskin artımı 2026-cı ildə upstream seqmentinin gəlirlərini dəstəkləyə bilsə də, Moody’s-in bazar sarsıntılarının məhdud olacağını nəzərdə tutan baza ssenarisinə əsasən, qiymətlərin 2027-ci ildə yenidən enişə keçəcəyi ehtimal olunur ki, bu da ümumilikdə stabil hasilat və satış həcmləri şəraitində upstream seqmentinin gəlirlərinin növbəti dəfə azalmasına səbəb olacaq. Bununla belə, biz gözləyirik ki, gəlirlilik və mənfəətlilik artan sabit və yüksək marjalı midstream əməliyyatlarının payı hesabına dəstəklənməyə davam edəcək”, – hesabatda vurğulanır.
