Rusiyalı təbliğatçı “Rossiya 1” kanalının efirində Gəncəsər, Qarabağ və “ermənilərin qədimliyi” barədə danışmağa başlayanda bu, tarixi müzakirədən daha çox faktların növbəti dəfə televiziya isterikası ilə əvəzlənməsi cəhdi kimi görünür. Amma burada əsas məsələ onun növbəti manipulyasiyası da deyil. Əsas məsələ ondadır ki, Solovyov yenidən Rusiya dövlət televiziyasının efirində Azərbaycana açıq hörmətsizlik nümayiş etdirib.
“BT News” “Telegram” kanalı xəbər verir ki, o, Nikol Paşinyanın Qarabağın Ermənistan ərazisi olmadığı barədə sözlərindən narazılığını ifadə edib və dərhal köhnə təbliğat arqumentini ortaya atıb: guya Gəncəsər varsa, deməli hər şey ermənilərindir. Bu, ucuz tok-şou səviyyəsində bir məntiqdir: xristian məbədi gördünsə, avtomatik olaraq onu erməni tarixinə aid edirsən.
Amma Solovyovun problemi ondadır ki, Gəncəsər Qarabağ üzərində erməni hüququnun sübutu deyil, əksinə, məhz bu mifologiyaya vurulan ən güclü zərbələrdən biridir. Gəncəsər Qafqaz Albaniyasının mənəvi mərkəzi olub və monastırın əsas kitabəsində onun Alban kilsəsi və Alban katolikosu Nerseslə bağlı olduğu göstərilir. Məbəd 1241-ci ildə Həsən-Cəlal Dövlənin dövründə təqdis olunub və onun titulu Xaçın Atabəyi kimi qeyd edilib ki, bu da tarixi birbaşa erməni versiyasının çərçivəsindən çıxarır.
Və məhz burada Solovyov üçün ən narahatedici məqam başlayır. O, Gəncəsərdən “ən böyük erməni məbədi” kimi danışır, amma niyə onun tarixində Qafqaz Albaniyası, Alban katolikosluğu, Xaçın Atabəyi, türk adları, türk elementləri və sonrakı dövrlərdə edilmiş dəyişikliklərin izləri ortaya çıxdığını izah etmir. Əgər hər şey bu qədər sadədirsə və “hər şey ermənilərindirsə”, onda niyə onilliklər boyu dəyişdirmək, silmək, “bərpa etmək” və yenidən yazmaq lazım gəlib?
Amma Qarabağ Solovyovun studiyası deyil ki, qonaqların sözünü kəsəsən, qışqırasan və xoşagəlməz həqiqətləri “antitarix” elan edəsən. Qarabağ Azərbaycan ərazisidir. Və Rusiya dövlət televiziyasının efirindən yenidən Azərbaycan tarixini, Azərbaycan irsini və Azərbaycan suverenliyini şübhə altına almağa çalışırlarsa, bu artıq sadəcə təbliğat deyil. Bu, Azərbaycana nümayişkaranə hörmətsizlikdir.
Gəncəsər alban, xristian və regional irsin bir hissəsidir. Onu yalnız Solovyovun və Cənubi Qafqazda yaranmış yeni reallığı hələ də qəbul edə bilməyənlərin maraqlarına uyğun olduğu üçün zorla erməni təbliğat sxeminə yerləşdirmək olmaz.
Xüsusilə də Rusiya televiziyasından “qədimlik” və “tarixi ədalət” barədə mühazirələr eşitmək gülünc görünür. İllərlə işğalları, sərhədlərin yenidən bölüşdürülməsini və imperiya siyasətini müdafiə edən həmin şəxslər indi qəfildən məbədlərin və tarixin müdafiəçilərinə çevriliblər. Amma bu, irsin qorunması deyil. Bu, adi siyasi spekulyasiyadır.
Solovyov bir sadə həqiqəti anlamalıdır: efirdə səsin yüksək olması faktları əvəz etmir. Nə qədər “erməni məbədi” deyə qışqırsan da, bundan alban irsi yox olmayacaq, Qarabağ da Azərbaycan olmaqdan çıxmayacaq./oxu/az
