Krımın tamamilə təcrid olunması Ukraynaya gələcək mümkün sülh danışıqlarında mühüm üstünlük verə bilər
Ukraynanın pilotsuz uçuş aparatları ilə həyata keçirdiyi intensiv hücumlar Krımın Rusiya üçün mühüm hərbi və logistika mərkəzi kimi əhəmiyyətini zəiflədir, yarımadanın təchizat və müdafiə imkanlarını getdikcə daha ciddi təzyiq altında qoyur
Poliqon xəbər verir ki, bu barədə The Economist nəşri yazıb. Nəşr qeyd edir ki, Krım 2014-cü ildən Rusiya üçün Ukraynaya qarşı hərbi əməliyyatların əsas dayaq məntəqələrindən birinə çevrilib.
Yarımada uzun müddət Rusiya ordusunun cənub istiqamətindəki əsas hərbi bazası, qoşunların, silah-sursatın və yanacağın daşınması üçün mühüm logistika mərkəzi kimi istifadə olunub. Lakin Ukraynanın pilotsuz uçuş aparatlarından istifadə etməklə həyata keçirdiyi ardıcıl hücumlar bu üstünlüyü getdikcə zəiflədir.
The Economist-in yazdığına görə, hazırda Krım əvvəlki illərlə müqayisədə daha həssas vəziyyətdədir. Ukrayna yarımadada elektrik yarımstansiyaları, körpülər, neft anbarları, aerodromlar və digər strateji obyektlərə qarşı hücumları intensivləşdirib.
Bu hücumların əsas məqsədi yalnız ayrı-ayrı hərbi obyektləri məhv etmək deyil. Kiyev eyni zamanda Krımın Rusiya ərazisi ilə əlaqəsini təmin edən logistika sistemini zəiflətməyə çalışır. Pilotsuz uçuş aparatlarının hücumları avtomobil yolları, dəmir yolu xətləri və su nəqliyyatı marşrutlarının fəaliyyətinə təsir göstərir.
Krımın Rusiya üçün əhəmiyyəti məhz onun coğrafi mövqeyi ilə bağlıdır. Yarımada Qara dənizdəki hərbi əməliyyatlar, Ukraynanın cənub bölgələrinə zərbələrin endirilməsi və işğal olunmuş ərazilərdə yerləşən Rusiya qüvvələrinin təchizatı baxımından strateji rol oynayır.
Bu səbəbdən yarımadanın təchizat xətlərinin zəiflədilməsi Rusiya ordusunun həm müdafiə imkanlarını, həm də cəbhədəki qüvvələrin təminatını çətinləşdirə bilər.
The Economist qeyd edir ki, Krımın tamamilə təcrid olunması Ukraynaya gələcək mümkün sülh danışıqlarında mühüm üstünlük verə bilər. Yarımadanın Rusiya ordusu üçün təhlükəsiz və etibarlı logistika mərkəzi statusunu itirməsi Moskvanın hərbi imkanlarına ciddi təsir göstərə bilər.
Münaqişələri izləyən ACLED təşkilatının məlumatları və The Economist-in hərbi əməliyyatlarla bağlı təhlili Krımda Ukrayna hücumlarının əhəmiyyətli dərəcədə artdığını göstərir.
2022-ci ildən bəri yarımadada 692 hücum qeydə alınıb. Bu hücumların yarıdan çoxu son 12 ayda baş verib. Hücumların təxminən beşdə biri isə iyun ayından etibarən həyata keçirilib.
Bu göstəricilər Ukraynanın Krıma qarşı əməliyyatlarının tək-tək zərbələrdən ibarət olmadığını, daha geniş və davamlı kampaniyaya çevrildiyini göstərir.
Pilotsuz uçuş aparatlarından istifadə edilən hücumlar artıq Krımın hüdudları ilə də məhdudlaşmır.
Təkcə iyun ayında ACLED Rusiya ərazisinin dərinliklərində 100-dən çox Ukrayna hücumu qeydə alıb. Bu, müharibə başlayandan bəri bir ay ərzində qeydə alınan ən yüksək göstəricidir.
Rusiya hakimiyyəti iyulun 13-də ölkə ərazisi üzərində 926 pilotsuz uçuş aparatının ələ keçirildiyini açıqlayıb. Lakin yayılan videolar göstərir ki, onların ən azı bir qismi Rusiya hava hücumundan müdafiə sistemlərini keçərək hədəflərə çata bilib.
Ukrayna Rusiyanın həyata keçirdiyi genişmiqyaslı raket və pilotsuz uçuş aparatı hücumlarının dağıdıcı gücü ilə müqayisə oluna biləcək imkanlara malik deyil. Buna baxmayaraq, Kiyev pilotsuz uçuş aparatlarından istifadə etməklə müharibənin coğrafiyasını dəyişməyə çalışır.
Ukraynanın əməliyyatları müharibəni Rusiyanın dərinliklərinə daşıyır və Moskvanı öz ərazisində daha çox obyektin müdafiəsinə resurs ayırmağa məcbur edir.
Neft emalı zavodlarına və yanacaq paylayıcı şəbəkələrə endirilən zərbələr Rusiyanın enerji sektoruna və ixrac gəlirlərinə zərər vurur. Eyni zamanda, bəzi bölgələrdə yanacaq çatışmazlığı yaranır.
The Economist qeyd edir ki, Rusiyada yanacaqdoldurma məntəqələrinin qarşısında belə uzun növbələrə sonuncu dəfə Sovet İttifaqının mövcudluğunun son günlərində rast gəlinmişdi.
Ukraynanın pilotsuz uçuş aparatlarından istifadə sahəsində əldə etdiyi nəticələr bir sıra amillərlə bağlıdır.
İyulun 15-dək müdafiə naziri vəzifəsini tutan Mixail Fedorov pilotsuz uçuş aparatlarının sayını və çeşidini artırmış, onların istifadəsini hərbi əməliyyatların əsas istiqamətlərindən birinə çevirmişdi.
Fedorovun rəhbərliyi dövründə Ukrayna ordusunun müxtəlif bölmələri üçün daha çox sayda və müxtəlif təyinatlı pilotsuz uçuş aparatlarının əlçatan olduğu bildirilirdi. Bu yanaşma kəşfiyyat, zərbə və uzaq məsafəli hücum imkanlarının genişləndirilməsinə şərait yaradıb.
Lakin onun vəzifədən azad edilməsindən sonra pilotsuz uçuş aparatlarının geniş tətbiqinə əsaslanan bu strategiyanın davam edib-etməyəcəyi qeyri-müəyyən olaraq qalır.
The Economist yazır ki, Ukraynanın uğurlarında ABŞ kəşfiyyatının dəstəyi də rol oynayır. Kəşfiyyat məlumatlarının toplanması və təhlili uzaq məsafəli hücumların planlaşdırılmasına, hədəflərin müəyyənləşdirilməsinə və Rusiya müdafiə sistemlərindəki zəifliklərdən istifadə olunmasına imkan verə bilər.
Eyni zamanda, Ukraynanın pilotsuz uçuş aparatlarından istifadə etməsi Rusiyanın hava hücumundan müdafiə sistemləri qarşısında yeni problemlər yaradır.
Rusiya böyük resurslar hesabına ballistik raketlər, qanadlı raketlər və digər yüksək texnologiyalı hava hücumlarına qarşı müdafiə sistemi qurub. Lakin bu imkanların bir hissəsi Ukrayna cəbhəsinə yönəldilib.
Nəticədə Rusiya ərazisinin geniş sahələrində strateji obyektlərin qorunması daha mürəkkəb məsələyə çevrilir.
The Economist-in hesablamalarına görə, Rusiya uzun illərdən sonra ilk dəfə ərazilər itirməyə başlayıb.
Nəşrin qiymətləndirməsinə əsasən, 2022-ci ilin fevralından 2026-cı il iyulun 13-dək 367 000-602 000 arasında rusiyalı hərbçi həlak olub. Bu rəqəm müharibədən əvvəlki dövrdə hərbi xidmətə çağırış yaşında olan kişi əhalisinin təxminən 1-2 faizinə bərabərdir.
CSIS analitik mərkəzinin məlumatına görə, Rusiya ayda təxminən 27 000 yeni hərbçi cəlb edir. Bununla yanaşı, aylıq itkilər təxminən 30 000 nəfər təşkil edir.
Bu nisbət Rusiya ordusunun canlı qüvvə baxımından ciddi təzyiq altında olduğunu göstərir.
Krım üzərindən keçən təchizat marşrutlarının məhdudlaşdırılması isə bu təzyiqi daha da artıra bilər. Yarımadadan keçən yollar və nəqliyyat infrastrukturu Rusiya qüvvələrinin cənub istiqamətində təminatı üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Əgər Ukrayna bu marşrutlara qarşı hücumları davam etdirərsə, Rusiya ordusu alternativ təchizat xətlərindən istifadə etməyə məcbur qala bilər. Bu isə daha uzun və daha mürəkkəb logistika marşrutlarının yaranmasına səbəb ola bilər.
Beləliklə, Ukraynanın Krımda və Rusiyanın dərinliklərində pilotsuz uçuş aparatlarından istifadə etməklə həyata keçirdiyi hücumlar Moskvanın yalnız ayrı-ayrı hərbi obyektlərinə deyil, bütövlükdə logistika və müdafiə sisteminə təzyiq göstərir.
Krımın Rusiya üçün əsas hərbi dayaq məntəqəsi kimi əhəmiyyətinin zəifləməsi isə müharibənin gələcək gedişinə təsir edə biləcək mühüm amilə çevrilir.
Ukrayna yarımadanı tamamilə təcrid edə bilsə, bu, Rusiyanın cənub cəbhəsindəki hərbi imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdıra və gələcək danışıqlarda Kiyevin mövqelərini gücləndirə bilər./poliqon.info
