Rusiya Ermənistan mənşəli kənd təsərrüfatı məhsullarına tətbiq etdiyi məhdudiyyətlərin əhatə dairəsini daha da genişləndirib.
Belə ki, Rusiyanın Baytarlıq və Fitosanitar Nəzarət üzrə Federal Xidməti (“Rosselxoznadzor”) iyunun 3-dən etibarən Ermənistandan idxal olunan bir sıra məhsulların ölkəyə girişinə əlavə məhdudiyyətlər tətbiq olunduğunu açıqlayıb.
Yeni qərara əsasən, Ermənistandan Rusiyaya ixrac edilən, eləcə də Rusiya üzərindən Avrasiya İqtisadi İttifaqının digər üzv ölkələrinə göndərilən kartof, badımcan və quru meyvələrin daşınmasına məhdudiyyət qoyulub. Qurum bildirib ki, bu addım fitosanitar təhlükəsizliyin təmin edilməsi məqsədilə atılıb və məhsulların təhlükəsizliyinə dair aydın nəzarət mexanizmi formalaşdırılana qədər qüvvədə qalacaq.
Xatırladaq ki, son aylarda Rusiya Ermənistan məhsullarına qarşı nəzarəti əhəmiyyətli dərəcədə sərtləşdirib. Daha əvvəl Ermənistandan idxal olunan pomidor, xiyar, bibər, müxtəlif növ göyərtilər, ərik, çiyələk və digər kənd təsərrüfatı məhsullarına da məhdudiyyətlər tətbiq edilmişdi. Sonrakı mərhələdə isə qadağaların əhatə dairəsi balıq və balıq məhsullarını da əhatə edib.
Maraqlıdır ki, Rusiyanın Ermənistan məhsullarının idxalına qoyduğu məhdudiyyət Azərbaycan üçün əlverişli fürsət yarada bilərmi?
Bu barədə Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli “AzPolitika”-ya şərhində bildirib ki, Rusiyanın Ermənistandan idxala tətbiq etdiyi qadağaların miqyası son həftələrdə kəskin şəkildə genişlənib:“2026-cı ilin may-iyun aylarında “Rosselxoznadzor” ardıcıl olaraq gül idxalına (22 may), pomidor, xiyar, bibər, göyərti və çiyələyə (30 may), gilas, ərik, gavalı, şaftalı, üzüm kimi daş çəyirdəkli meyvələrə (2 iyun) və nəhayət alma, armud, badımcan, kartof və qurudulmuş meyvələrə (3 iyun) qadağa tətbiq edib. Bundan əlavə, balıq və balıq məhsullarına da sertifikasiya dayandırılıb. Analitiklər bu addımın fitosanitar əsaslardan çox siyasi xarakter daşıdığına inanır, çünki qadağalar Ermənistanda parlament seçkilərindən əvvəl həyata keçirilib”.
İqtisadçı qeyd edir ki, Ermənistan üçün bu zərbənin iqtisadi ağırlığı böyükdür: “2025-ci ildə Ermənistan Rusiyaya gül, tərəvəz və meyvə ixracından 186 milyon dollardan çox qazanıb, digər ölkələrə isə cəmi 10 milyon dollar dəyərində çatdırıb. Eyni zamanda, ölkənin kənd təsərrüfatı məhsullarının Rusiyaya ixracından asılılığı 90 faizə çatır. Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan zərər çəkən müəssisələrə dəstək proqramları elan edib, İqtisadiyyat Nazirliyi isə yerli istehsalçıların ixracını AB bazarına yönəltmək üçün kömək paketi hazırlayıb”.
Ekspert bu vəziyyətin Azərbaycan-Ermənistan ticarətinə təsirləri ilə bağlı isə bunları deyib: “Potensial var, lakin həyata keçməsi bir sıra şərtlərə bağlıdır. Müsbət faktora baxdıqda, Azərbaycan Ermənistana keçid vasitəsilə üçüncü ölkələrə tranziti qadağan edən köhnə məhdudiyyəti ləğv edib. 2025-ci ilin dekabrından 2026-cı ilin martına qədər Azərbaycan Gürcüstan vasitəsilə dəmiryolu ilə Ermənistana bir neçə yanacaq göndərişi həyata keçirib. İki tərəf həmçinin iqtisadi münasibətləri normallaşdırmaq məqsədilə mal siyahıları mübadiləsi edib. 2025-ci ilin avqustunda Trampın vasitəçiliyi ilə imzalanan sülh müqaviləsi Rusiyanı və İranı yan keçən ticarət və nəqliyyat marşrutlarının açılmasına zəmin yaradıb”.
Ekspert qeyd edib ki, Ermənistan kənd təsərrüfatı məhsullarının Azərbaycana ixracına dair optimizm üçün real əsaslar hələlik məhduddur: “Bunun bir neçə səbəbi var. Azərbaycan özü eyni növ tərəvəz və meyvə istehsalçısıdır, yəni Ermənistanın üstünlük qazanacağı bir boşluq mövcud deyil. Ermənistanın qonşuları — Azərbaycan, Gürcüstan, Türkiyə — bu məhsulları özləri ixrac edir, ona görə də alternativ bazar tapmaq çox çətindir. Bundan əlavə, sülh müqaviləsi hələ tam imzalanmayıb, konstitusiya dəyişiklikləri ilə bağlı anlaşmazlıqlar davam edir və diplomatik proses 2026-da yavaşlayıb.
Gözlənilə bilən real ssenari odur ki, iki ölkə arasındakı əlaqənin inkişafı əsasən tranzit və nəqliyyat sahəsini əhatə edəcək — xüsusilə Azərbaycanı Naxçıvanla birləşdirən dəhliz üzərindən keçən ticarət axınları çərçivəsində. Ermənistan kənd təsərrüfatı məhsullarının Azərbaycana birbaşa ixracından qazanc isə yaxın dönəmdə əhəmiyyətli həcmdə gözləmək realist görünmür. Sülh müqaviləsinin tam ratifikasiyası, konstitusiya referendumu və ikitərəfli etimadın möhkəmlənməsi bu prosesi uzunmüddətli perspektivdə mümkün edə bilər, lakin bu addımlar hələ önündə duran ciddi siyasi maneələri aşmalıdır”.
